ទីតាំងដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃឈរ គឺក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ៖ ផែនទីសន្ធិសញ្ញា និងភស្តុតាងបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់
- ភ្នំពេញ
រាជធានីភ្នំពេញ ៖ រូបភាពនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុទីន ចាន់វីរៈគុល ឈរនៅតំបន់អានសេះ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ អាចត្រូវបានប្រើ ដើម្បីបង្ហាញពីវត្តមានរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ថៃនៅទីនោះ ។ ប៉ុន្តែរូបភាពមួយសន្លឹកមិនអាចកំណត់អធិបតេយ្យភាពបានទេ ។ នេះបើតាមលោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ អគ្គលេខាធិការនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា ។
យោងតាមបណ្តាញសង្គមរបស់លោកបណ្ឌិត បានលើកឡើងថា ប៉ុន្តែតើផ្អែកលើអ្វី ដើម្បីបញ្ជាក់ទីតាំងដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃឈរនោះជាទឹកដីកម្ពុជា0x017d7 គឺឈរលើមូលដ្ឋាននៃសំណុំឯកសារ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ដែលកម្ពុជាបានយោងដូចជា អនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញា ផែនទី គឺបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់លាស់បំផុត«ទីតាំងដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុទីន បានឈរនោះ គឺស្ថិតនៅតំបន់អានសេះ ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ក្នុងទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា» ។
ដូច្នេះ បញ្ហាមិនមែនថាលោក អនុទីន អាចទៅដល់ទីនោះបាន ឬអត់នោះទេ ។ បញ្ហា គឺថា«នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសមួយបានចូលទៅកាន់ទីតាំងស្ថិតក្នុងអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋម្ចាស់អធិបតេយ្យភាព» ។ នេះជាមូលហេតុដែលកម្ពុជា ត្រូវតែតវ៉ាប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះសកម្មភាពខុសច្បាប់នេះ បន្ថែមពីអ្វីដែលយោធាថៃបានឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា បំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល និងការកែប្រែស្ថានភាពដើម fait accompli នាពេលកន្លងទៅ ។
ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ មិនត្រូវបានកំណត់ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយវត្តមានរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីមកឈរទីនោះដើម្បីប្រថាប់ត្រាថា ជាទឹកដីថៃ ឬវត្តមានយោធាថៃនៅឈរជើងទីនោះទេ ។ មូលដ្ឋានគតិយុត្តដែលកម្ពុជាយោងក្នុងបញ្ហាព្រំដែននេះ មានប្រភពពីអនុសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៧ ការងាររបស់គណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ផែនទីខ្នាត១:២០០.០០០ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការកំណត់ព្រំដែននោះ និងឯកសារព្រំដែនពាក់ព័ន្ធ ។
អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ជាពិសេស គឺសូម្បីតែផែនទីស៊េរី L7017 ខ្នាត១:៥០.០០០ ដែលភាគីថៃ ប្រើប្រាស់ដោយឯកតោភាគី ហើយដែលកម្ពុជា មិនទទួលស្គាល់ជាមូលដ្ឋានគតិយុត្តសម្រាប់ការកំណត់ព្រំដែនក៏បង្ហាញទីតាំងដែលត្រូវបានសម្គាល់ថា ជាទីតាំងដំណើររបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ស្ថិតនៅខាងកម្ពុជា នៃខ្សែដែលបង្ហាញលើផែនទីនោះដែរ ។ នៅពេលយកខ្សែព្រំដែនដែលកម្ពុជាយោងពីផែនទីខ្នាត ១:២០០.០០០ មកផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយផែនទី L7017 និងទីតាំងជាក់ស្តែងដែលបានសម្គាល់លើរូបភាពផ្កាយរណប ទីតាំងនោះត្រូវបានបង្ហាញនៅខាងកម្ពុជានៃខ្សែទាំងពីរ ។
ដូច្នេះ បញ្ហាដែលភាគីថៃ ត្រូវឆ្លើយមិនមែនថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានទៅដល់ទីនោះដោយរបៀបណាទេ ប៉ុន្តែតើមានផែនទី សន្ធិសញ្ញា ឬមូលដ្ឋានគតិយុត្តណា ដែលអាចបង្ហាញថា ទីតាំងនោះស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពថៃ0x017d7 បើភាគីថៃអះអាងថាទីតាំងនោះជាទឹកដីថៃ នោះភាគីថៃ ត្រូវបង្ហាញមូលដ្ឋានគតិយុត្ត ដែលគាំទ្រការអះអាងរបស់ខ្លួននោះ ។ ការអះអាងតែមាត់ទទេ ដោយគ្មានមូលដ្ឋានគតិយុត្ត មិនអាចយកជាការបានឡើយ ហើយក៏ការកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា ដោយខុសច្បាប់មិនមែនក្លាយជាស្របច្បាប់ ដោយសារតែវាត្រូវបាននិយាយម្តងហើយម្តងទៀតឡើយ ។
ការដែលមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃប្រទេសមួយ អាចទៅឈរនៅទីតាំងណាមួយ មិនមានន័យថា ទីតាំងនោះជាទឹកដីរបស់ប្រទេសនោះទេ ហើយត្រូវបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាងការកាន់កាប់ទឹកដីដោយខុសច្បាប់ និងសិទ្ធិអធិបតេយ្យភាពតាមច្បាប់ ។ បើមានការខ្វែងគំនិតត្រូវយកទៅ JBC មិនមែនយកវត្តមានយោធាមកកំណត់ ព្រំដែន និងការកែប្រែស្ថានភាពដើមនោះទេ ។ ថៃតែងតែអះអាងថា កុងតឺន័រ និងបន្លាលួស មិនមែនជាខ្សែព្រំដែនទេ ហើយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអនុទីន ចូលមកដោយគ្មានការអនុញ្ញាតនៅតំបន់អានសេះ ក៏មិនមែនជាការមកបោះបង្គោលព្រំដែនទេ ហើយថៃអះអាងម្តងហើយម្តងទៀតថា យកយន្តការ JBC មកដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនគោកដែលមាន ។
កម្ពុជា និងថៃ មានយន្តការសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនរួចហើយ ។ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ ស្តីពីការវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក និងយន្តការ JBC បានបង្កើតក្របខណ្ឌសម្រាប់ភាគីទាំងពីរធ្វើការលើបញ្ហាព្រំដែន ។ ប្រសិនបើភាគីថៃ ពិតជាប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះការដោះស្រាយបញ្ហាតាមយន្តការ JBC ដូចដែលខ្លួនបានអះអាងជាបន្តបន្ទាប់ នោះការប្តេជ្ញាចិត្តនេះ គួរត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង ។
ភាគីថៃគួរបង្ហាញភាពស្មោះត្រង់ និងសុឆន្ទៈ ដោយទទួលយកសំណើដែល JBC កម្ពុជា បានស្នើកោះប្រជុំមិនតិចជាង ៩ ដងមកហើយទេ ស្របតាមចំណុចទី៣ នៃសេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ។ ប៉ុន្តែថៃតែងតែរកលេសពន្យារពេលពីមួយទៅមួយរហូតមកទល់នឹងពេលនេះ ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក៏បានបញ្ជាក់ថា ការរៀបចំក្រោមសេចក្តីថ្លែងការណ៍នោះ មិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការខណ្ឌសីមា និងព្រំដែនអន្តរជាតិរវាងប្រទេសទាំងពីរ ហើយបានប្រគល់ភារកិច្ចឱ្យ JBC បន្តការវាស់វែង និងខណ្ឌសីមា ។
ការតវ៉ារបស់កម្ពុជាក៏មានសារៈសំខាន់ផ្នែកច្បាប់ ព្រោះវាកត់ត្រាយ៉ាងច្បាស់ថា កម្ពុជាមិនយល់ព្រម មិនទទួលស្គាល់ និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យវត្តមានរបស់ថៃត្រូវបានយកទៅបកស្រាយនៅពេលក្រោយថា កម្ពុជាបានទទួលយកស្ថានភាពនោះទេ ។ កម្ពុជាបានបង្ហាញគោលជំហរផ្លូវការដាច់ខាត មិនទទួលស្គាល់ការកែប្រែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដោយប្រើប្រាស់កម្លាំងឡើយ ។
លោកបណ្ឌិតថា ទីតាំងដែលលោក អនុទីន ឈរ ត្រូវវាស់តាមផែនទី និងឯកសារព្រំដែន មិនមែនវាស់តាមទង់ជាតិ ឬវត្តមានយោធាឡើយ ។ ការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែង មិនស្មើនឹងអធិបតេយ្យភាពតាមច្បាប់ ហើយស្ថានភាពដែលបង្កើតដោយឯកតោភាគី មិនអាចជំនួសដំណើរការខណ្ឌសីមា ដែលភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងបានឡើយ ។ ប្រសិនបើថៃ អះអាងថា ទីតាំងដែលលោក អនុទីន ឈរនោះជាទឹកដីថៃ ចម្លើយមិនអាចជារូបថតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ទង់ជាតិ កុងតឺន័រ ឬកងទ័ពបានទេ ។ ចម្លើយត្រូវតែជាមូលដ្ឋានគតិយុត្ត ផែនទី និងឯកសារព្រំដែន ដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន ។ ហើយការដោតទង់ជាតិ ការដាក់កម្លាំងយោធា ឬការកែប្រែស្ថានភាពដើម តាមរយៈសកម្មភាពសាងសង់ផ្សេងៗ ក៏មិនអាចផ្លាស់ប្តូរអធិបតេយ្យភាពតាមច្បាប់បានឡើយ ។ ប៉ុន្តែបានបង្ហាពីការឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ