ឈ្មោះខ្មែរ ៖ ខ្យាដំរី គឺជា អដ្ឋបាទិកសត្វមួយប្រភេទក្នុងក្រុម ខ្យាដំរីព្រៃអាស៊ី (Asian Forest Scorpions) ។ វាមានរាងកាយធំ ពណ៌ខ្មៅទៅខ្មៅប្រផេះ និងមានដៃដង្កៀបធំៗចំនួន ២ នៅខាងមុខ ។ នៅពេលត្រូវពន្លឺអ៊ុលត្រាវីយូលេ ( UV ) តួខ្លួនរបស់វានឹងប្រែពណ៌ទៅជាខៀវបៃតង ឬខៀវទឹកសមុទ្រ ដែលជាមូលហេតុដែលវាត្រូវបានគេស្គាល់ថា Blue Forest Scorpion ផងដែរ ។ នេះបើយោងតាមផេក ជីវៈចម្រុះនៃប្រទេសកម្ពុជាបានប្រកាសនាពេលថ្មីៗកន្លងមកនេះ ។
ខ្យាដំរីប្រភេទនេះមានរាងកាយរឹងមាំ និងជើងចំនួន៤ គូ ។ ផ្នែកខាងមុខមានដៃជាដង្កៀបធំ (pedipalps) ដែលប្រើសម្រាប់ចាប់ និងកាន់ចំណី ។ កន្ទុយមានសណ្ឋានជាកំណាត់ៗតគ្នា ហើយនៅខាងចុងមាន ទ្រនិចពិស ដែលប្រើសម្រាប់ការពារខ្លួន (stinger) ។
មានភ្នែកមួយគូរ នៅផ្នែកខាងលើនៃ តួក្បាលរបស់វា cephalothorax ប៉ុន្តែការមើលឃើញមិនមានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនដល់ការស្វែងរកចំណីរបស់វាទេ ។
ដោយឡែកសត្វខ្យាដំរី វាប្រើរោមដែលនៅពាសលើតួខ្លួនរបស់វា សម្រាប់ទទួលរំញ័រ និងឧបករណ៍ទទួលអារម្មណ៍ដែលមាននៅលើជើងទាំងអស់ ដើម្បីរកឃើញចលនារបស់សត្វដែលនៅជុំវិញខ្លួនវា ។ ប្រវែងខ្លួនសរុបរបស់សត្វខ្យាដំរីពេញវ័យ អាចមានចន្លោះប្រហែល ១០–១២ សង់ទីម៉ែត្រ ហើយសត្វខ្យាដំរី ខ្លះអាចធំជាងនេះ ។
ខ្យាដំរី មានរប៉ាយនៅស្ទើរពាសពេញតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ កំណត់ត្រាអំពីវត្តមានរបស់ខ្យាដំរីនេះ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅតាមបណ្តាប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ៖ កម្ពុជា, ម៉ាឡេស៊ី,សិង្ហបុរី,ឥណ្ឌូនេស៊ី,តំបន់មួយចំនួននៃឥណ្ឌូចិន ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងរប៉ាយរបស់សត្វខ្យាដំរី គួរត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់តាមសំណាក និងកំណត់ត្រាវិទ្យាសាស្ត្រមូលដ្ឋាន ព្រោះខ្យាដំរីក្នុងត្រកូល Heterometrus មានប្រភេទដែលមានរូបរាងស្រដៀងគ្នាជាច្រើន ។
សត្វខ្យាដំរី វាអាចជីករូងដោយខ្លួនឯង ឬប្រើរូងដែលមានស្រាប់ ដើម្បីគេចពីកម្ដៅ និងជួយរក្សាសំណើមនៅក្នុងខ្លួនរបស់ពួកវាផងដែរ ។
អាហារសម្រាប់ខ្យាដំរី ជាសត្វមំសាសី (Carnivore) ដោយពួកវាស៊ីសត្វឥតឆ្អឹងកងជាចម្បង ដូចជា ៖ ចង្រិត, កន្លាត, កណ្តូប, ដង្កូវ, ពីងពាង,សត្វល្អិតផ្សេងៗ និងពពួកសត្វឥតឆ្អឹងកងតូចៗ ។ សត្វខ្យាដំរី ពួកវាប្រើដៃដង្កៀបដើម្បីចាប់ និងទប់ចំណី ហើយអាចប្រើទ្រនិចដែលមានពិសនៅចុងកន្ទុយ ប្រសិនបើសត្វដែលជាចំណីរបស់វា ធ្វើការប្រយុទ្ធតប ។
នៅពេលមានការគំរាមកំហែងណាមួយ ពួកវាអាចលើកដៃដង្កៀប និងលើកកន្ទុយឡើង ដើម្បីបង្ហាញថាខ្លួនកំពុងការពារ ។ ខ្យាដំរី មិនមែនជាសត្វដែលចង់ប្រឈមមុខជាមួយមនុស្សទេ ។ ជាទូទៅ វាព្យាយាមលាក់ខ្លួន ឬរត់គេចជាមុន ។ ទោះជាយ៉ាងណា មិនគួរចាប់ ឬរំខានខ្យាដំរីដោយដៃទេ ព្រោះវាអាចកៀបដោយដៃដង្កៀប ឬចាក់ដោយទ្រនិចពិស ប្រសិនបើមានអារម្មណ៍ថាត្រូវបានគំរាមកំហែង ។
សត្វខ្យាដំរី មានពិសដែលប្រើសម្រាប់ការពារខ្លួន និងជួយសម្លាប់សត្វដែលជាចំណី ។ ពិសរបស់ខ្យាដំរីប្រភេទនេះ ជាទូទៅមិនត្រូវបានចាត់ទុកថា មានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងដល់មនុស្សដូចខ្យាដំរីដែលមានពិសខ្លាំងមួយចំនួនទេ ប៉ុន្តែការចាក់ដោយទ្រនិកពិសរបស់វា អាចបណ្តាលឱ្យឈឺ និងមានប្រតិកម្មផ្សេងៗផងដែរ បើអ្នកចាញ់ពិសអាចបណ្តាលអោយទៅជាគ្រុនញាក់ទៀតផង ។
សត្វខ្យាដំរីឈ្មោលនឹងដាក់ទឹកកាម spermatophore នៅលើផ្ទៃក្រោយនៃសត្វខ្យាដំរីញី ហើយណែនាំខ្យាដំរីញីឱ្យទទួលយកវា ។
ខ្យាដំរីជាក្រុមសត្វដែល មិនដាក់ពងនៅខាងក្រៅដូចសត្វល្អិតដ៏ទៃទៀតឡើយ ។ ដោយកូនខ្យាដំរីកើតជាកូនតែម្តង ហើយឡើងទៅរស់នៅលើខ្នងម្តាយក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃជីវិត ។
កូនខ្យាដំរី រស់នៅលើខ្នងម្តាយរហូតដល់ពួកវាមានការធំធាត់នឹងមានសមត្ថភាព រស់នៅដោយខ្លួនឯងបាន ទើបពួកវាបែកពីមេ ។ ការធ្វើបែបនេះអាចជួយការពារកូនខ្យាដំរី ពីសត្វប្រមាញ់ និងបរិស្ថានដែលមិនអំណោយផល ។
ខ្យាដំរីជាក្រុមសត្វដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការសិក្សាអំពីជីវចម្រុះ និងឋានប្រព័ន្ធ ។ ការសិក្សាអំពីខ្យាដំរីក្នុងត្រកូល Heterometrus នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដែរ ព្រោះពួកវាមានលក្ខណៈនិង រូបរាងស្រដៀងគ្នា ហើយការកំណត់ប្រភេទត្រឹមត្រូវអាចត្រូវការការពិនិត្យជាលក្ខណៈ រូបសាស្ត្រ morphology និងពេលខ្លះត្រូវការការវិភាគតាមរយៈ DNA ផងដែរ ។
ការរក្សាស្រទាប់ស្លឹកឈើ កំណាត់ឈើពុក និងដីដែលមិនត្រូវបានរំខាន គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់សត្វរស់នៅលើដីប្រភេទនេះ ៕ អត្ថបទដោយ ៖ សុខ វិជ្ចា
ចែករំលែកព័តមាននេះ