ខេត្តបាត់ដំបង ៖ ប្រជាពលរដ្ឋជាង១០នាក់ តំណាងឲ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ១៥គ្រួសារ នៅភូមិជ្រោយស្ដៅ ឃុំជ្រោយស្ដៅ ស្រុកថ្មគោល បានលើកគ្នាទៅដល់ស្នាក់ការអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស «អាដហុក» ក្នុងដើមសប្ដាហ៍នេះ…
ខេត្តបាត់ដំបង ៖ ប្រជាពលរដ្ឋជាង១០នាក់ តំណាងឲ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ១៥គ្រួសារ នៅភូមិជ្រោយស្ដៅ ឃុំជ្រោយស្ដៅ ស្រុកថ្មគោល បានលើកគ្នាទៅដល់ស្នាក់ការអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស «អាដហុក» ក្នុងដើមសប្ដាហ៍នេះ ដើម្បីស្នើសុំអន្តរាគមន៍ជួយរកដំណោះស្រាយក្នុងដំណើរឿង«អ្នកភូមិម្នាក់ធ្វើរបាំងដែកបិតផ្លូវមិនចេញចូលពេលយប់» ដែលមានរយៈពេល០៤ឆ្នាំកន្លងមកហើយ តែអាជ្ញាធរដោះស្រាយមិនចេញចាប់តាំងពីថ្នាក់ភូមិរហូតដល់ថ្នាក់ស្រុក ។
តាមសម្រង់សំដីអ្នកភូមិដែលលើកគ្នាទៅស្នាក់ការ «អាដហុក» នោះ បាននិយាយថា សព្វថ្ងៃពួកគាត់រស់នៅផ្នែកខាងក្នុងនៃភូមិជ្រោយស្ដៅ ហើយត្រូវធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចេញ-ចូលលើកំណាត់ផ្លូវក្នុងភូមិក្បែររបងវត្ត តែត្រូវម្ចាស់ផ្ទះម្នាក់ឈ្មោះ លី សារឿន នៅដើមដើមផ្លូវនោះធ្វើរបាំងដែលបិទផ្លូវមិនឲ្យអ្នកភូមិធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់នៅពេលយប់ ។ ពួកគាត់និយាយថា ទង្វើបិទខ្ទប់ផ្លូវរបស់បុគ្គលនេះ បានកើតឡើងរយៈពេល០៤ឆ្នាំហើយ តែអាជ្ញាធរដោះស្រាយមិនចេញទេ ចាប់តាំងពីថ្នាក់ភូមិរហូតដល់ថ្នាក់ស្រុក បើទោះជាពួកគាត់បានផ្ដិតមេដៃដាក់ពាក្យបណ្ដឹងតាមផ្លូវច្បាប់ក្ដី ។
អ្នកភូមិបានបញ្ជាក់ថា ទង្វើរបស់បុគ្គល លី សារឿន បានបើករបាំងដែកពេលថ្ងៃ តែបានបិទចាក់សោមិនឲ្យអ្នកភូមិធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់នៅពេលយប់ ខណៈផ្លូវនោះជាផ្លូវរួមនៅលើដីរបស់រដ្ឋសោះ ។ យោងតាមពាក្យបណ្ដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលអមដោយស្នាមមេដៃចំនួន១៥គ្រួសារ ប្ដឹងទៅកាន់លោកមេភូមិជ្រោយស្ដៅដែលកោះសន្តិភាព ទើបទទួលបាន កាលពីថ្ងៃទី០៩ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ នេះ បានបង្ហាញថា ក្នុងកម្មវត្ថុនៃបណ្ដឹងអ្នកភូមិបាន «ស្នើសុំបើកធ្លាត្រង់ចំណុចតាមរបងវត្តជ្រោយស្ដៅខាងជើង» ។
បើយោងលើបណ្ដឹងគឺអ្នកភូមិ១៥គ្រួសារនេះបានប្ដឹងតាំងពីបុគ្គលឈ្មោះ លី សារឿន ហៅចប ទើបធ្វើរបងចាក់សោរបិទផ្លូវទើបបានជាងមួយសប្ដាហ៍ម្ល៉េះ ។ នៅក្នុងបណ្ដឹងដដែលបានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា «ឈ្មោះលី សារឿន ហៅចប បានធ្វើទ្វារដែកបិទចាក់សោនៅពេលយប់រយៈពេលជាងមួយអាទិត្យហើយមិនឲ្យពួកយើងខ្ញុំធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ពេលយប់បានទេ» ។ ពួកគេបានចោទជាសំណួរថា ចុះបើពួកខ្ញុំមានជំងឺពេលយប់ព្រលប់ តើឲ្យពួកខ្ញុំដើរតាមណា? នៅក្នុងបណ្ដឹងដដែល ពលរដ្ឋទាំង១៥គ្រួសារបានអង្វរសុំឲ្យអាជ្ញាធរភូមិ-ឃុំ មេត្តាជួយដោះស្រាយបើកផ្លូវឲ្យពួកគេបានធ្វើដំណើរចេញចូលគ្រប់ពេលវេលាដោយក្ដីអនុគ្រោះផង ។ នេះជាខ្លឹមសារនៃបណ្ដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន១៥គ្រួសារ ដែលបានផ្ដិតស្នាមមេដៃ ដាក់ជូនលោកមេភូមិ កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩កន្លងទៅ បើគិតមកដល់ត្រិម ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ នេះមានរយៈពេល០៤ឆ្នាំហើយ ។
ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរគ្រប់ជាន់ថ្នាក់បានដើរអូសជើងក្នុងរយៈ០៤ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ មិនអាចរកដំណោះស្រាយជួនពលរដ្ឋ១៥គ្រួសារនេះបានឡើយ បានត្រឹមតែរុញដាក់គ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងការរកដំណោះស្រាយ ដែលហាក់ផ្ទុយទាំងស្រុងពីការប្ដេជ្ញាចិត្តក្នុងអំឡុងមុនពេលឃោសនារកសំឡេងឆ្នោតពីប្រជាពលរដ្ឋដែលធានាខុសត្រូវគ្រប់បញ្ហាចំពោះសុខទុក្ខរបស់ពលរដ្ឋ ។ គេមិនដឹងថា តើបុគ្គលឈ្មោះ លី សារឿន ហៅចប នេះមានតួនាទីអ្វី ? តើបុគ្គលនេះ អាងអំណាចអ្វីទេនៅក្នុងភូមិទើបបុគ្គលនេះធ្វើទ្វារដែកចាក់សោរបិទខ្ទប់ផ្លូវមិនឲ្យពលរដ្ឋធ្វើដំណើរចេញចូលនៅពេលយប់ដូច្នេះ ? ប៉ុន្តែបើតាមអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានប្រាប់ថា បុគ្គល លី សារឿន នេះគ្រាន់តែជាពលរដ្ឋធម្មតាដូចគេដូចឯងដែរ ។
កោះសន្ដិភាពមិនអាចទំនាក់ទំនងឈ្មោះ លី សារឿន ហៅចប ឬក្រុមគ្រួសារបុគ្គលនេះ ដើម្បីសុំការបំភ្លឺចំពោះការចោទប្រកាន់នេះបានទេ គិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃទី១០ វិច្ឆិកា ។ ប៉ុន្តែបើតាមការស្រង់សម្ដីលោក ឆាន ប៊ុនឈឿត អនុភូមិជ្រោយស្ដៅ និងលោក ឈៀម អេង មេភូមិជ្រោយស្ដៅ បានផ្ដល់ការបំភ្លឺប្រាប់អ្នកសារព័ត៏មានក្នុងស្រុកប្រហាក់ប្រហែលគ្នាថា ផ្លូវចេញចូលនៅក្បែររបងវត្តខាងលើនេះ គឺជាផ្លូវរបស់រដ្ឋ ហើយលោកបានទទូលស្គាល់ថា ពិតជាមានការបិទខ្ទប់ផ្លូវចេញ-ចូលនៅពេលយប់ពីសំណាក់បុគ្គលឈ្មោះ លី សារឿន នេះមែន ដែលបានពលរដ្ឋបានប្ដឹងបីបួនឆ្នាំកន្លងមកហើយ តែដោះស្រាយមិនចេញសោះ ។
ស្ថិតក្នុងវ័យ៧០ឆ្នាំ ដែលគេចាត់ទុកជាចាស់ទុំនៅក្នុងភូមិផង និងជាមេភូមិផង លោក ឈៀម អេង បានបញ្ជាក់ថា «ដីផ្លូវខាងលើ ដែលជាប់របងវត្តជ្រោយស្ដៅនេះ ជាដីរបស់រដ្ឋមិនមែនជាដីកម្មសិទ្ធិរបស់បុគ្គលណាទេ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩រហូតមក ។ លោកមេភូមិចាស់វស្សារូបនេះបានរំលឹកថា នៅអំឡុងឆ្នាំ២០១២ មន្ត្រីសូរិយោដីបានចុះវាស់វែងកំណត់ទុកផ្លូវនេះមានទទឹង០៥ម៉ែត្រជាផ្លូវសាធារណៈ សម្រាប់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទូទៅធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ។ ដូច្នេះវាមិនមែនជាដីឬជាផ្លូវរបស់ជនណាម្នាក់ទេ ។ លោកត្រូវបានគេស្រង់សម្ដីទៀតថា កន្លងមក ក្នុងនាមលោកជាអាជ្ញាធរ ធ្លាប់បានហៅភាគីទាំងពីរចូលរួមដោះស្រាយគ្នាច្រើនលើកហើយ តែដោះស្រាយមិនចេញរហូតរុញទៅឃុំ រីឯឃុំរុញទៅស្រុក ។ រុញទៅរុញមកនៅតែគ្មានដំណើស្រាយដដែល រហូតមកដល់ពេលនេះ០៤ឆ្នាំហើយ នៅតែដោះស្រាយមិនចេញដដែល ។
ផ្ទុយគ្នាខ្លះៗ ពីការលើកឡើងរបស់លោកមេភូមិ និងលោកអនុភូមិ បើតាមមេឃុំជ្រោយស្ដៅ ដែលត្រូវបានគេស្រង់សម្ដីដែរ លោក ហ៊ីន ណាគ្រី បានអះអាងថា «ផ្លូវខាងលើនេះ មិនមែនជាដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋទេ តែវាជាដីរបស់វត្ត គាត់មានសិទ្ធិបិទ» ។ លោកមេឃុំរូបនេះ បានរំលឹកពីប្រវត្តិសង្វេបដីនេះ ដូច្នេះថា « លោកលី សារឿន បានកាន់កាប់ដីនេះ តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ រហូតមក និងបានចែកឲ្យកូន ។ ក្រោយមក បានឲ្យដីនោះទៅវត្ត ហើយគាត់បានចាក់ដីធ្វើផ្លូវអស់ចំនួន៩០ឡាន មានទទឹង៥ម៉េត្រ ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋដើរ ហេតុនេះ គាត់មានសិទ្ធិបិទ» ។ ប៉ុន្តែលោកមេឃុំបានទទូលស្គាល់ថា រឿងនេះបានកើតឡើងច្រើនឆ្នាំហើយ ។
លោកធ្លាប់ហៅភាគីទាំងពីរមកដោះស្រាយសម្របសម្រូលគ្នា រហូតធ្លាប់បានធ្វើកិច្ចសន្យាផ្ដិតមេដៃបញ្ចប់បញ្ហា លុះក្រោយមក ស្រាប់តែផ្ទុះបញ្ហាទៀត ទើបដោះស្រាយមិនចេះចប់បែបនេះ ។ មន្ត្រីសម្របសម្រូលអង្គការ «អាដហុក»ប្រចាំខេត្តបាត់ដំបង និងខេត្តប៉ៃលិន លោក យិន ម៉េងលី បានថ្លែងប្រាប់កោះសន្តិភាពថា ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋដែលបានតវ៉ារឿងគេបិទផ្លូវចេញ-ចូលភូមិរបស់គាត់ពេលយប់នោះ ពិតជាបានមកដល់ស្នាក់ការរបស់លោកមែន កាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុននេះ ដើម្បីសុំប្រឹក្សាយោបល់ជំនួយផ្នែកច្បាប់ ។ លោកបានប្រាប់ថា តាមការរៀបរាប់របស់ពួកគាត់ គឺបណ្ដឹងសុំបើកផ្លូវដែលពួកគាត់ប្ដឹងទៅមេភូមិនោះ គឺកើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០១៩ម្លេះ រហូតមកដល់ពេលនេះ០៤ឆ្នាំហើយ តែអាជ្ញាធរដោះស្រាយមកចេញទេ ។ ដូច្នេះហើយ ទើបប្រជាពលរដ្ឋទាំងនោះនាំគ្នាមកជួបលោក ដើម្បីជួយរកដំណោះស្រាយ។
បើតាមលោក យិន ម៉េងលី នៅក្នុងជំនួបនេះ សមាគមអាដហុក មិនទាន់បានទទូលបណ្ដឹងជាផ្លូវការពីពលរដ្ឋទេ ។ លោកគ្រាន់តែផ្ដល់យោបល់ខ្លះៗ ពាក់ព័ន្ធនឹងផ្លូវច្បាប់ក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ដែលដំណោះស្រាយនេះកំពុងស្ថិតក្នុងដៃអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននៅឡើយ ។ លោកថា បើអាជ្ញាធរភូមិ ឃុំ ស្រុក ដោះស្រាយមិនចេញទេ សូមឲ្យពលរដ្ឋដាក់ពា្យតវ៉ានេះទៅកាន់រដ្ឋបាលខេត្តទៀត ដើម្បីសុំអន្តរាគមន៍ហើយលោកនឹងរៀបចំបែបបទជូនពួកគាត់តាមនីតិវិធីច្បាប់ ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាផ្លូវដែលកំពុងមានវិវាទវិញ មន្ត្រីអាដហុក លោកយិន ម៉េងលី បានលើកឡើងថា បើពិនិត្យលើផ្លូវច្បាប់ ប្រសិនបើដីផ្លូវនោះ ជាផ្លូវសាធារណៈរបស់រដ្ឋមែន មិនអនុញ្ញាតឲ្យបុគ្គលណាម្នាក់មកហួងហែងកាន់កាប់ជាឯកជនបានទេ ហើយអាជ្ញាធរក៏មិនចាំបាច់អីត្រូវសម្របសម្រូលជាមួយបុគ្គលដែលបិទផ្លូវសាធារណៈនោះដែរ ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្នុងមានអាជ្ញាធរ ឃុំ ស្រុក ជាប្រធានគណៈកម្មការគ្រង់គ្រងការប្រើប្រាសដីធ្លីថ្នាក់មូលដ្ឋាន តំណាងឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវតែចាត់វិធានការជូនប្រជាពលរដ្ឋ ។ មិនត្រូវលើកហេតុផលច្រើនទេ បើជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋអាជ្ញាធរត្រូវតែចាត់វិធានការរុះរើរបងចេញតែម្ដង ដោយគ្មានការសម្របសម្រូលលើទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋឡើយ ។
លោកម៉េងលីបានលើកឡើងបែបនេះថា ការអូសបន្លាយពេលវេលាយូររហូត០៤ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ការរុញពីមួយទៅមួយរបស់អាជ្ញាធរក្នុងរកដំណោះស្រាយ រហូតមានការរុញពលរដ្ឋឲ្យប្ដឹងទៅតុលាការថែមទៀតនោះ ធ្វើឲ្យពលរដ្ឋចំណាយថវិការច្រើន ។ កាន់តែធ្វើឲ្យពលរដ្ឋក្ដៅក្រហាយមានការឈឺចាប់កាន់ខ្លាំង និងអាចបង្កជាអំពើហិង្សាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរថែមទៀត បើសិនជាពលរដ្ឋមិនសូវយល់ដឹងអំពីច្បាប់ ។ បន្លែមលើនេះ ធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែអស់ជំនឿលើអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ក្នុងការផ្ដល់សេវានានាជូនប្រជាពលរដ្ឋ ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ