រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ការរំលោភបំពាន ផ្លូវភេទត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់ថា ជាបទ ឧក្រិដ្ឋធ្ងន់ធ្ងរមួយ ដែលក្នុងនោះជនដែលបាន ប្រព្រឹត្ដ និងសហចារីអាចប្រឈមនឹងការដាក់ ពន្ធនាគាររហូតដល់២០ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ ផងដែរ ។ តើការរំលោភបំពានផ្លូវភេទនៅ កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០០៩មានការប្រែប្រួលយ៉ាងណាដែរ ។
រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ការរំលោភបំពាន ផ្លូវភេទត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់ថា ជាបទ ឧក្រិដ្ឋធ្ងន់ធ្ងរមួយ ដែលក្នុងនោះជនដែលបាន ប្រព្រឹត្ដ និងសហចារីអាចប្រឈមនឹងការដាក់ ពន្ធនាគាររហូតដល់២០ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ ផងដែរ ។ តើការរំលោភបំពានផ្លូវភេទនៅ កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០០៩មានការប្រែប្រួលយ៉ាងណាដែរ ។
គណៈកម្មាធិការអ៊ិកផាតកម្ពុជាបាន បង្ហាញតួលេខករណីរំលោភសេពសន្ថវៈ ការ ជួញដូរផ្លូវភេទ និងអំពើអាសពីបណ្ដាសារព័ត៌ មានក្នុងស្រុកចំនួន៥មាន កោះសន្ដិភាព រស្មី កម្ពុជា កម្ពុជាថ្មី ឌឹឃេមបូឌាដេលី និងភ្នំពេញ ប៉ុស្ដិ៍បានបង្ហាញថា ក្នុងឆ្នាំ២០០៩ មានករណី រំលោភសេពសន្ថវៈចំនួន៣២២ករណី ។ តួ លេខនេះមានការកើនឡើងបើប្រៀបធៀប រយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០០៨(២៦៨ករណី ស្មើនឹង១៦,៧៧%) និងឆ្នាំ២០០៧ (៣០១ ករណីស្មើនឹង៦,៥២%)។
ក្នុង៣២២ករណី នេះបណ្ដាលឱ្យមានជនរងគ្រោះ៣៣៧នាក់ ក្នុងនោះ២០២នាក់ជាកុមារី និង២នាក់ជា កុមារា ។ ភាគច្រើនបំផុតនៃជនរងគ្រោះជាជនជាតិខ្មែរ តែក៏មានជនជាតិខ្មែរមូស្ល៉ីម វៀតណាម និងអូស្ដ្រាលីផងដែរ ។
គួរកត់ សំគាល់ថាករណីរំលោភបូកបានកើនឡើង២៩ករណី ដែលក្នុងនោះមានជនល្មើសពី២ទៅ៧នាក់ក្នុងមួយករណីៗ និងមានជនរងគ្រោះ៦នាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានសំលាប់ បន្ទាប់ពីត្រូវបានរំលោភសេពសន្ថវៈហើយ។
អ៊ិកផាតកម្ពុជាបានបន្ដថា ករណីរំលោភសេពសន្ថវៈទាំងនេះបានប្រព្រឹត្ដដោយជនល្មើសចំនួន៣៨១នាក់ ក្នុងនោះមានម្នាក់ជា ស្ដ្រីដែលក្រៅពីជនជាតិខ្មែរក៏មានជនជាតិខ្មែរ អ៊ីស្លាម ថៃ វៀតណាម និងកូរ៉េផងដែរ ។ ៣១៧នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេត្រូវបានឃាត់ខ្លួន និងបានបំពេញសំណុំរឿងបញ្ជូនទៅតុលាការបាន២៣៥ករណី ខណៈដែល៤៧នាក់បាន រត់គេចខ្លួន និង២នាក់ផ្សេងទៀតមិនត្រូវបាន ឃាត់ខ្លួន។
ក្នុងចំណោមករណីទាំងអស់មាន ៦៦ករណីកំពុងស្ថិតក្រោមការស៊ើបអង្កេត បន្ថែមរបស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ២ករណីជនល្មើសត្រូវបានដោះលែងឱ្យនៅក្រៅ និង១ ករណីបានដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ។ មាន៦ករណីប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានរាយ ការណ៍ថា បានបើកសវនាការកាត់ទោស ដែលក្នុងនោះជនល្មើសត្រូវបានសំរេចដាក់ ពន្ធនាគារពី៣ឆ្នាំដល់១៦ឆ្នាំ និងសងជំងឺចិត្ដ ទៅជនរងគ្រោះ ឬក្រុមគ្រួសារពី១.០០០ ដុល្លារទៅ២.៥០០ដុល្លារ ។
បើសង្កេតពីទំនាក់ទំនងរវាងជនល្មើស និងជនរងគ្រោះជា អនីតិជនវិញឃើញថា មានកុមារ១៤៣នាក់ ត្រូវបានរំលោភសេពសន្ថវៈដោយអ្នកភូមិ ផងរបងជាមួយ ឬអ្នកស្គាល់គ្នា២៧នាក់ ដោយឪពុកបង្កើត ឪពុកចុង ឬឪពុកចិញ្ចឹម ១៦នាក់ ដោយសាច់ញាតិផ្សេងៗទៀតរបស់ ពួកគេ និង២នាក់ដោយគ្រូបង្រៀន ។
ខេត្ដ-រាជធានីដែលកើតមានករណីទាំង នោះច្រើនជាងគេរួមមានខេត្ដបាត់ដំបងមាន ៦១ករណីរាជធានីភ្នំពេញ៤២ករណី ខេត្ដកណ្ដាល៣០ករណី ខេត្ដបន្ទាយមានជ័យ២៦ ករណី ខេត្ដពោធិ៍សាត់២៥ករណី ខេត្ដកំពង់ចាម២៤ករណី ខេត្ដកំពង់ស្ពឺ និងខេត្ដតាកែវ មាន១៧ករណីដូចគ្នា ។
មានកត្ដាមួយចំនួន ដែលមើលឃើញថា ជាកត្ដាជំរុញឱ្យមានករណីទាំងទាំងនេះកើតឡើង រួមមានឱកាស ផ្ដល់ចំពោះជនល្មើស ដោយជនរងគ្រោះស្ថិត នៅតែម្នាក់ឯងឬទៅណាមកណាតែម្នាក់ឯងជាមួយជនល្មើសដើរចេញក្រៅ ឬទៅចូលរួមពិធីអ្វីមួយនៅពេលយប់ និងជនរងគ្រោះ កំពុងគេង ឬកំពុងងូតទឹក រួមទាំងកត្ដាមួយចំនួនទៀតដូចជាជនល្មើសស្ថិតក្នុងភាពស្រវឹងជោកជាំជនល្មើសបានរៀបផែនការជាមុន ឬបានមើលរឿងអាសអាភាសជាប្រចាំ ។
តាមរយៈតួលេខខាងលើឃើញថា ការអនុវត្ដច្បាប់របស់សមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសស្ថាប័នតុលាការនៅមានកំរិតគួរឱ្យកត់សំគាល់ដោយសារនិទណ្ឌភាពចំពោះជន ល្មើសនៅតែមាន រួមផ្សំនឹងការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ពីសំណាក់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាមិនទាន់ បានទូលំទូលាយនៅឡើយ រួមផ្សំនឹងទំនុកចិត្ដ និងការធ្វេសប្រហែសរបស់ជនរងគ្រោះផ្ទាល់ និងអាណាព្យាបាលផងដែរ ។
ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នានេះដែរ ក៏មានកើតករណីជួញដូរផ្លូវភេទ៧ករណី (១៧ករណី ឆ្នាំ២០០៨ និង១៦ករណី ឆ្នាំ២០០៧) ត្រូវបានរាយការណ៍ដែលបណ្ដាលឱ្យមានជនរងគ្រោះ១១នាក់ ក្នុងនោះ៧នាក់ជាអនីតិជន និងម្នាក់ជាជនជាតិវៀតណាម ។ ករណីទាំងនេះមានពាក់ព័ន្ធនឹងជនល្មើស១៥នាក់ ដែល៣នាក់ជាស្ដ្រី ២នាក់ជាជនជាតិកូរ៉េ និងម្នាក់ជាជនជាតិចិន។
ជនល្មើសម្នាក់គឺជាមិត្ដភក្ដិ របស់ជនរងគ្រោះឯម្នាក់ទៀតគឺអ្នកស្គាល់គ្នា ។ ១៣នាក់ក្នុងចំណោមជនល្មើសទាំង អស់ត្រូវបានឃាត់ខ្លួន និងបានបំពេញសំណុំរឿងទៅតុលាការបាន៥ករណី ម្នាក់បានគេចខ្លួន ខណៈដែល២ករណីផ្សេងទៀតស្ថិតក្រោមការស៊ើបអង្កេតបន្ថែមរបស់អាជ្ញាធរ មូលដ្ឋាន ។
ផ្លូវនៃការជួញដូរករណីទាំងនោះ មាននៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញក្នុងខេត្ដបាត់ដំបង ក្នុងខេត្ដប៉ៃលិន និងពីខេត្ដតាកែវទៅខេត្ដបន្ទាយមានជ័យ។
មិនមានករណីណាមួយក្នុងចំណោមករណីខាងលើត្រូវបានរាយការណ៍ថា មានដំណើរការជំនុំជំរះទោសនៅឡើយទេ ។
ក្នុងឆ្នាំ២០០៩នោះដែរ ក៏មានអំពើអាស១៨ករណីដែលបណ្ដាលឱ្យមានជនរងគ្រោះ ២៤នាក់ ។
ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះទាំងអស់មានតែម្នាក់គត់ជានីតិជន ៤នាក់ផ្សេងទៀត ជាកុមារា និងម្នាក់ជាជនជាតិវៀតណាម ។
អំពើទាំងនេះបង្កឡើងដោយជនល្មើស១៨នាក់ ក្នុងនោះមានជនជាតិខ្មែរ៤នាក់ បារាំង ៣នាក់ កាណាដា២នាក់ អាមេរិក២នាក់ អង់ គ្លេសម្នាក់ ស្វ៉ីសម្នាក់ ថៃម្នាក់ ដាណឺម៉ាកម្នាក់ អ៊ីស្រាអែលម្នាក់ និងក្រិចម្នាក់ ។ ជនល្មើស ភាគច្រើនជាអ្នកទេសចរ តែក៏មានគ្រូ បង្រៀនភាសា និងសង្ឃបរទេសផងដែរ ។ ១៧នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេត្រូវបានឃាត់ខ្លួន និងបំពេញសំណុំរឿងបញ្ជូនទៅតុលាការ និង ម្នាក់បានរត់គេចខ្លួន ។
មាន៣ករណីដែល តុលាការបានលើកមកជំនុំជំរះ ជនល្មើសត្រូវ បានផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី១ឆ្នាំទៅ៥ឆ្នាំ និងសងជំងឺចិត្ដទៅជនរងគ្រោះពី១.០០០ ដុល្លារទៅ២.៥០០ដុល្លារ ។ ករណីទាំងនេះ បានកើតឡើងនៅរាជធានីភ្នំពេញ៩ករណី ខេត្ដសៀមរាប ខេត្ដព្រះសីហនុ និងខេត្ដ បន្ទាយមានជ័យ២ករណីដូចគ្នា ខេត្ដបាត់ដំបង ខេត្ដកណ្ដាល និងខេត្ដកោះកុងមួយករណីដូច គ្នា ។
គណៈកម្មាធិការអ៊ិកផាតកម្ពុជាសង្កេតឃើញថា ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទនៅកម្ពុជា នៅតែកើតឡើងក្នុងកំរិតមួយខ្ពស់គួរឱ្យ បារម្ភ ខណៈដែលភាគច្រើននៃជនរងគ្រោះជា អនីតិជន ជាពិសេសការរំលោភសេពសន្ថវៈ។ ករណីដែលបានលើកមកជំនុំជំរះមានតិចតួច ដែលទំនងជាមានការដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធ តុលាការ ។
គណៈកម្មាធិការអ៊ិកផាតកម្ពុជា រួមទាំងអង្គការជាសមាជិករបស់ខ្លួនបាន អំពាវនាវដល់បណ្ដាស្ថាប័នអនុវត្ដច្បាប់ ជាពិសេសមន្ដ្រីប៉ូលិស និងតុលាការឱ្យពង្រឹង ការអនុវត្ដច្បាប់របស់ខ្លួនឱ្យមានប្រសិទ្ធ ភាព។ ការអប់រំផ្សាយពីច្បាប់ និងប្រធានបទពាក់ព័ន្ធគួរតែធ្វើឱ្យបានទូលំទូលាយ ។
ដោយឡែក អាណាព្យាបាលគួរតែលើកកំពស់ការប្រុងប្រយ័ត្ន និងយកចិត្ដទុកដាក់ទៅលើកូនចៅរបស់ខ្លួន ជាពិសេសកុមារ និងក្រុមងាយរងគ្រោះផ្ទាល់មិនត្រូវស្ថិតនៅ តែម្នាក់ឯងទេ ទោះជាក្នុងករណីណាក៏ដោយ ។
ចែករំលែកព័តមាននេះ