រាជធានីភ្នំពេញ ៖ លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិបានលើកឡើងថា នៅលើផ្ទាំងទស្សនីយភាពនៃប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេស និងប្រទេស ជារឿយៗត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាការដោះដូរផលប្រយោជន៍ដ៏ត្រជាក់ស្រេប ។ ប៉ុន្តែបើគេក្រឡេកមកមើលដំណើររឿងរវាងភ្នំពេញ និងប៉េកាំង វាហាក់បីដូចជា ជំពូកសៀវភៅដ៏ក្រាស់មួយដែលត្រូវបានសរសេរឡើង ដោយតំណក់ទឹកថ្នាំនៃវាសនារួម សេចក្តីប្រាថ្នា និងការឆ្លងកាត់ព្យុះភ្លៀងនយោបាយជាមួយគ្នា រាប់ទសវត្សរ៍ ។
លោកបណ្ឌិត បានសរសេរលើបណ្តាញសង្គម នៅថ្ងៃទី២៤ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ថា ដំណើរទស្សនកិច្ចរយៈពេល ៣ថ្ងៃ របស់សម្តេចប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងប្រធានគណបក្សកាន់អំណាចទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំង មិនមែនគ្រាន់តែជាការធ្វើដំណើរតាមកាលវិភាគការទូតនោះទេ ប៉ុន្តែវា គឺជា«និទានកថាវគ្គថ្មី» នៃការចាក់សោរបងសន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ជាតិ ។ លោកបណ្ឌិតបានលើកឡើងថា ឫសគល់នៃជំនឿចិត្ត និងដើមចមនៃ«ដែកថែប» រឿងរ៉ាវនេះ មិនមែនទើបតែចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សរ៍ទី២១ នោះឡើយ ។
ប្រវត្តិសាស្ត្របានចារឹកទុក តាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៣ នៅពេលដែលលោក ជីវ តាក្វាន់ (Zhou Daguan) បានឈានជើងជាន់ទឹកដីអង្គរ ។ ប៉ុន្តែគ្រាប់ពូជនៃមិត្តភាពទំនើបត្រូវបានព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ និងប្រធាន ម៉ៅ សេទុង ដាំរួមគ្នានៅនៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៨ ដោយលាយឡំជាមួយនឹងមនោគមវិជ្ជាប្រឆាំងចក្រពត្តិនិយម ។
ទោះជាយ៉ាងណា របត់ដ៏សំខាន់បំផុតដែលរុញច្រានកម្ពុជាឱ្យដើរលើផ្លូវ «យុទ្ធសាស្ត្រពឹងផ្អែកចិន» គឺនៅឆ្នាំ១៩៩៧។ នៅពេលដែលទ្វារការទូតនិងសេដ្ឋកិច្ចពីប្លុកលោកខាងលិច ត្រូវបានបិទជិត ព្រមទាំងការគំរាមកំហែងដោយទណ្ឌកម្ម គឺទីក្រុងប៉េកាំងនេះឯង ដែលបានបើកទ្វារស្វាគមន៍សម្តេច ហ៊ុន សែន ជាមួយនឹងពាក្យសន្យាដ៏មានឥទ្ធិពល៖ «ជួយដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌចងភ្ជាប់» ។ ចាប់ពីចំណុចនោះមក មិត្តភាពនេះត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថា «មិត្តភាពដែកថែប» ដែលរឹងមាំ និងមិនអាចបំបែកបាន ។
លោកបណ្ឌិតក៏បានបន្តថា ខែលការពារជាតិ និងស្វ័យភាពយោធានៅក្នុងបន្ទប់ពិភាក្សាដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នាទីក្រុងប៉េកាំង របៀបវារៈដែលគេមិនអាចមើលរំលងបាន គឺការប្តេជ្ញាចិត្តពង្រឹងវិស័យការពារជាតិរបស់កម្ពុជា ។ សម្រាប់អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ការដែលសម្តេចតេជោបង្ហាញបំណង «ពឹងពាក់ចិន» លើវិស័យយោធា មិនមែនជារឿងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនោះទេ ។
លោកបណ្ឌិត បានគូសបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា ក្នុងនាមជាប្រទេសតូចមួយចំកណ្តាល ការប្រកួតប្រជែងអំណាចរវាងអាមេរិក និងចិន និងស្ថិតក្នុងតំបន់ដែលមានការប្រែប្រួលសន្តិសុខលឿន (ដូចជាបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង) ត្រូវការជាចាំបាច់នូវ «ខែលការពារខ្លួន» ដ៏ទំនើប ។ ចិនមានទាំងបច្ចេកវិទ្យាយោធាគ្រឿងយុទ្ធោបករណ៍ និងថវិកា ។ ពីសមយុទ្ធ «ទេវតាសន្តិភាព» រហូតដល់ការធ្វើទំនើបកម្មមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម និទានកថានេះបានសបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមិនចង់ធ្វើជាសត្រូវជាមួយអ្នកណាឡើយ ប៉ុន្តែកម្ពុជាត្រូវតែមានសាច់ដុំមាំមួន ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ។
ជាមួយគ្នានោះដែរ លោកបណ្ឌិតថា ខ្សែច្រវាក់សេដ្ឋកិច្ច និងចង្វាក់បេះដូង នៃសហគមន៍វាសនារួមក្រឡេកមកមើលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិវិញ មិត្តភាពនេះត្រូវបានមើលឃើញតាមរយៈរូបភាពនៃគ្រឿងចក្រធំៗ ផ្លូវល្បឿនលឿន អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ និងផែនការព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ។ ចិនមិនត្រឹមតែជាម្ចាស់បំណុលធំជាងគេ (ដែលមានចំណែកជាង ៤០% នៃបំណុលក្រៅប្រទេស) ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែចិនគឺជា «ក្បាលម៉ាស៊ីនរុញច្រានកំណើន» ដ៏សំខាន់បំផុត។
តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីកម្ពុជា-ចិន (CCFTA) ទីផ្សារចិនបានក្លាយជាទិសដៅចុងក្រោយនៃកសិផលខ្មែរ ដូចជា ម្ស៉ៅដំឡូងមី ស្វាយចន្ទី និងផ្លែមៀនប៉ៃលិន។ នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាតួលេខពាណិជ្ជកម្ម១៨ ពាន់លានដុល្លារនោះទេ ប៉ុន្តែវា គឺជាជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាកសិករខ្មែររាប់លាននាក់ ។ លោកបណ្ឌិតបានសន្និដ្ឋានថា ទោះជា យ៉ាងណាក៏ដោយ រាល់និទានកថា ដ៏ជោគជ័យទាំងអស់ តែងតែមានការសាកល្បង ។ ការខិតជិតចិនកាន់តែខ្លាំង លើវិស័យការពារជាតិ អាចនឹងរុញកម្ពុជាឱ្យកាន់តែឆ្ងាយពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងលោកខាងលិច ។ សិល្បៈនៃការដឹកនាំកម្ពុជានៅពេលនេះ គឺការដើរនៅលើខ្សែពួរភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដោយធ្វើកាយវិការយ៉ាងណាឱ្យពិភពលោកមើលឃើញថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធានិងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយចិន គឺធ្វើឡើងដើម្បី «ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងការអភិវឌ្ឍ» មិនមែនដើម្បីបម្រើឱ្យមហិច្ឆតារបស់មហាអំណាចណាមួយនោះឡើយ ។
ដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់ប្រទេសចិននាពេលនេះ គឺជាការរំលឹកឡើងវិញនូវទស្សនវិជ្ជាការទូតដ៏សាមញ្ញមួយ៖ «ក្នុងពេលមានអាសន្ន មិត្តដែលហុចដៃមកជួយមុនគេ គឺជាមិត្តពិតប្រាកដ»។ ហើយសម្រាប់កម្ពុជា មិត្តម្នាក់នោះមានឈ្មោះថា «ចិន»៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ