ប្រជាជនភាគច្រើននៅក្នុងពិភពលោកប្រហែលមិនបានកត់សម្គាល់ទេ ប៉ុន្តែ Navi Pillay ស្នងការជាន់ខ្ពស់នៃអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស បានលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីយុទ្ធនាការអន្តរជាតិមួយដើម្បីកំណត់ដែនសិទ្ធិមនុស្ស និង NGOs ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុះថ្ងៃទី២៥ មេសា របស់សេវាព័ត៌មានអង្គការសហប្រជាជាតិដែលបានដកស្រង់ការព្រួយបារម្ភរបស់លោកស្រីដែលមានចំណងជើងថា «មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អង្គការសហប្រជាជាតិនិយាយថា ការដាក់កំហិតលើ NGOs ទូទាំងពិភពលោក កំពុងតែធ្វើឱ្យសិទ្ធិមនុស្សកាន់តែចុះខ្សោយ »។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលពិនិត្យឱ្យដិតដល់ទៅ បញ្ហាហាក់ដូចជាមិនសូវគួរឱ្យព្រួយបារម្ភទេ ។ «ការដាក់កំហិត» ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់នោះ មិនប្រាកដជា«នៅទូទាំងពិភពលោក» ទេ ប៉ុន្តែយោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននោះ មានការពាក់ព័ន្ធតែចំនួន៦ប្រទេសប៉ុណ្ណោះគឺ ប្រទេសអាល់ហ្សេរី ប្រទេសអេហ្ស៊ីប ប្រទេសហ្ស៊ីមបាវ៉េ ប្រទេសកម្ពុជា ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ។ ខ្ញុំមិនបានដឹងអំពីស្ថានភាព NGOs ក្នុងប្រទេសអាល់ហ្សេរី ប្រទេសអេហ្ស៊ីប ប្រទេសហ្ស៊ីមបាវ៉េ ឬប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនោះទេ ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំដឹងបន្តិចបន្តួចអំពីស្ថានភាពរបស់ NGOs ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងវេណេស៊ុយអេឡា ហើយការយល់ដឹងរបស់ខ្ញុំនេះ ធ្វើឱ្យការអត្ថាធិប្បាយរបស់លោកស្រី Pillay ហាក់ដូចជាមានលក្ខណៈបំភ័ន្តជាច្រើន ។
ខ្ញុំយល់ស្របជាមួយនឹងលោកស្រី Pillay ថា «សង្គមសីុវិលមួយដែលមានលក្ខណៈសកម្ម និងស្វយ័ត» គឺជាអ្វីដែលមានការចង់បាន ហើយក៏ត្រូវការឱ្យមានផងដែរថា «NGOs អាចបំពេញតួនាទីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ» ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហានេះចោទជាសំណួរអំពី«តើមុខងារសមស្របអ្វីខ្លះ»ដែល NGOs មាន ។
លោកស្រី Pillay និងសេវាព័ត៌មានអង្គការសហប្រជាជាតិ ហាក់ដូចជាធ្វើកិច្ចការដោយផ្អែកលើការសន្និដ្ឋានថា NGO ណាក៏ដោយគឺជាអ្វីដែលខ្លួននិយាយថាខ្លួនជាអ្វី ហើយដូច្នេះមិនចាំបាច់បែងចែករវាងឥរិយាបថ NGO ល្អ និងឥរិយាបថ NGO អាក្រក់នោះទេ ។ NGOs ទាំងអស់ គឺសុទ្ធតែត្រូវការចាំបាច់ជាមូលដ្ឋានមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ឱ្យមានសង្គមស៊ីវិលមួយដែលល្អប្រសើរ ។ នេះនឹងធ្វើឱ្យបញ្ហាមិនសូវស្មុគស្មាញ ។
ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ចំនួនNGOs មានប្រហែលជា៣.០០០ ។ អង្គការមួយចំនួនក្នុងចំណោមនេះអនុវត្តគម្រោងពាក់ព័ន្ធនឹងពលរដ្ឋដែលមានប្រយោជន៍ខ្លាំង ដោយតម្លាភាព និងគណនេយ្យភាពពេញលេញសម្រាប់មូលនិធិទទួលបាន និងចំណាយ ។ អង្គការខ្លះទៀត ហាក់ដូចជាផ្តោតកិច្ចប្រឹងប្រែងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រចំពោះមន្ត្រី និងមិត្តភកិ្តរបស់ខ្លួន ហើយមានកំណត់ត្រាហិរញ្ញវត្ថុដែលមិនច្បាស់លាស់យ៉ាងខ្លាំង ។ អង្គការខ្លះទៀត នៅតែធ្វើសកម្មភាពដូចជាគណបក្សនយោបាយប្រឆាំង ដោយផ្តល់មតិ និងការរិះគន់ទៅលើទិដ្ឋភាពផ្សេងៗជាច្រើននៃសកម្មភាព និងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល (យ៉ាងហោចណាស់មានអង្គការសិទ្ធិមនុស្សមួយក្រោយមកបានប្រែក្លាយទៅជាគណបក្សនយោបាយមួយ) ។ អង្គការមួយចំនួន ឬភាគច្រើនជាប្រពៃណី ឬតាមបទប្បញ្ញត្តិត្រូវបានឱ្យរួចផុតពន្ធផ្សេងៗ ដែលនេះផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ដល់ពួកគេ ប្រសិនបើពួកគេចូលរួមក្នុងសកម្មភាពដែលប្រកួតប្រជែងជាមួយនឹងពាណិជ្ជកម្មឯកជន ។ ដោយមិនគិតអំពីថា តើខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ឬអត់នោះទេ អង្គការខ្លះទៀតគឺពិតជាមិនមែន NGOs ទេ ពីព្រោះពួកគេទទួលបានមូលនិធិដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលពីរដ្ឋាភិបាល៖ មូលនិធិពួកគេបានមកពីរដ្ឋាភិបាលបរទេស ។
ចំនួន NGOs ប៉ុន្មានក្នុងចំណោម ៣.០០០ស្ថិតក្នុងប្រភេទណាខ្លះនោះ គឺស្ថិតលើការស្មានរបស់នរណាម្នាក់ ។ បច្ចុប្បន្ននេះ មិនមានមធ្យោបាយណាមួយសម្រាប់ឱ្យនរណាម្នាក់ដឹងថា តើ NGOs ដែលមានតែនាមប៉ុន្មានដែលតាមពិតទៅកំពុងតែបន្លំធ្វើអាជីវកម្ម ។ នេះគឺជាបញ្ហាមួយដែលត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពី NGOs ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានតាក់តែងអស់រយៈពេលជិត៩ឆ្នាំមកហើយ ។ ក្នុងសេចក្តីព្រាងចុងក្រោយបំផុតនៃច្បាប់នេះ មានសេចក្តីចែងថា NGOs មិនអាចអនុវត្ត «សកម្មភាពដើម្បីរកប្រាក់ចំណេញសម្រាប់ចែករំលែកក្នុងចំណោមសមាជិកខ្លួនបានទេ » ។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនេះ មិនបានប្រាប់អ្នកអានថា មានតែមួយភាគតូចនៃ NGOs នៅកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ ដែលបានបញ្ចេញសំឡេងជំទាស់គំនិតចង់ឱ្យមានច្បាប់ដើម្បីមានច្បាប់ដើម្បីគ្រប់គ្រង NGOs ។ ដោយហួសចិត្តនោះ ក្រុមនេះគឺជា NGOs ដដែលៗដែលជាញយៗប្រាប់ទៅកាន់រដ្ឋាភិបាល និងសង្គមស៊ីវិលអំពីសារសំខាន់នៃ «នីតិរដ្ឋ» ។ ច្បាប់ទី១របស់ពួកគេ គឺពួកគេគួរនៅពីលើច្បាប់ ។
លោកស្រី Pillay ក៏មិនបានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលបានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងអស់សមត្ថភាពដើម្បីទទួលយកការព្រួយបារម្ភត្រឹមត្រូវរបស់ NGOs ដែលនេះគឺជាមូលហេតុមួយដែលច្បាប់នេះ បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងសេចក្តីព្រាងទី៤ ។ លោកស្រីក៏មិនបានបង្ហាញការយល់ដឹងណាមួយនៃចំណាប់អារម្មណ៍ដែលត្រូវបានរាយការណ៍យ៉ាងទូលំទូលាយកាលពីខែធ្នូកន្លងទៅ ដោយសម្តេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលពេលនោះសម្តេចបានមានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលបានត្រៀមខ្លួនដើម្បីបន្តពិភាក្សាជាមួយនឹង NGOs រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៤ ប្រសិនបើចាំបាច់ដើម្បីសម្រេចនូវសេចក្តីព្រាងច្បាប់មួយដែលអាចទទួលយកបានទាំងសងខាង ។ ប្រសិនបើនេះជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធនាការអន្តរជាតិនោះ យុទ្ធនាការនេះគឺខ្វះភាពស្វាហាប់យ៉ាងខ្លាំង។
តាមការពិត សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនេះ ដកស្រង់សម្តីលោកស្រី Pillay ដែលបានលើកឡើងតែចំណុចជាក់លាក់មួយអំពីសេចក្តីព្រាងច្បាប់ NGOs កម្ពុជាតែប៉ុណ្ណោះ ហើយដែលការលើកឡើងនេះ គឺមានលក្ខណៈបំភ័ន្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននេះនិយាយថា សេចក្តីព្រាងច្បាប់ NGOs នេះ «នឹងអាចឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបិទ NGOs បាន ប្រសិនបើសកម្មភាពរបស់ NGOs ត្រូវបានគិតថា ប៉ះពាល់ដល់ឯកភាពជាតិ វប្បធម៌ និងប្រពៃណីជាតិ ដោយមិនផ្តល់ឱ្យ NGOs ទាំងនោះនូវសិទិ្ធដើម្បីតវ៉ាទេ »។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននេះ បង្ហាញខុសអំពីសេចក្តីព្រាងច្បាប់ NGOs យ៉ាងហោចណាស់ក៏បីចំណុចដែរ ។
ទី១-មាត្រាទី១៧ ដែលជាផ្នែកតែមួយគត់នៃច្បាប់នេះ ដែលសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននេះផ្អែកលើនោះ មិនបានអនុវត្តចំពោះ NGOs ជាទូទៅទេ ប៉ុន្តែចំពោះតែ NGOs អន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះ ។
ទី២-ច្បាប់នេះមិនបានអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋាភិបាលបិទ NGOs នោះទេ ។ ទស្សនៈដែលថារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអាចបិទ NGOs អន្តរជាតិមួយបាន គឺមិនសមហេតុផលទាល់តែសោះ ។ អ្វីដែលសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះចែងនោះគឺថា រដ្ឋាភិបាលអាចលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MoU) ជាមួយនឹង NGOs អន្តរជាតិ ប្រសិនបើសកម្មភាពរបស់ NGOs អន្តរជាតិនោះ «បំផ្លាញដល់សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ឬប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិ ឯកភាពជាតិ វប្បធម៌ ប្រពៃណី និងទំនៀមទម្លាប់នៃប្រទេសកម្ពុជា ។ លោកស្រី Pillay គួរយល់ដឹងអំពីខ្លឹមសារនេះ ខ្លឹមសារនេះបានមកពីការបកប្រែក្រៅផ្លូវការនៃសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះរបស់ការិយាល័យលោកស្រី ។
ទី៣-ច្បាប់នេះមិនបានផ្តល់ ឬបដិសេធចោលនូវការតវ៉ាតាមប្រព័ន្ធតុលាការប្រឆាំងទៅនឹងការលុបចោល MoU មួយនោះទេ ។ វាមិនអាចធ្វើដូច្នេះបាន ពីព្រោះ MoU គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងមួយប្រភេទដែលទូលំទូលាយដែលអាចមានលក្ខណៈខុសៗគ្នាក្នុងស្ថានភាពផ្នែកច្បាប់របស់ MoU នីមួយៗ ។ MoU មួយអាចអនុវត្តបាន ឬអត់ នៅក្នុងតុលាការជាតិ និង/ឬអន្តរជាតិនោះ ផ្អែកទៅលើកម្មវត្ថុរបស់វា និងអ្វីដែលMoU ចែងផ្ទាល់ ។
យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនេះ លោកស្រី Pillay ក៏បានរិះគន់សភាវេណេស៊ុយអេឡាផងដែរ ដែលបានអនុម័តច្បាប់មួយដែល «ដាក់កំហិតលើការផ្តល់មូលនិធិបរទេស» របស់ NGOs ។ នេះមិនជាប់ទាក់ទងផ្ទាល់នឹងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ NGOs កម្ពុជាទេ ដែលមិនមានការដាក់កំហិតរបៀបនោះ ប៉ុន្តែការលើកឡើងអំពីបញ្ហានេះ ដើម្បីបង្ហាញពីភាពអសមត្ថភាពរបស់លោកស្រី Pillay ក្នុងការយល់ដឹងឱ្យបានច្រើនជាងនេះ ជាជាងដឹងតែពីអ្វីដែល NGOs មួយនិយាយអំពីខ្លួនឯងនោះ ។
ក្នុងប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា NGOs ដែលទទួលបានមូលនិធិបរទេស បានជួយនិងចូលរួមក្នុងរដ្ឋប្រហារក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០០២ ដែលទម្លាក់ប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោត Hugo Chavez មុនពេលដែលការបះបោរពីសំណាក់ប្រជាជនបានជួយឱ្យលោកកាន់តំណែងវិញ ។ លើសពីនេះទៀត ក្រោយពេលរដ្ឋប្រហារមិនបានសម្រេចមូលនិធិជាតិសម្រាប់ប្រជាធិបតេយ្យ (ដែលផ្តល់មូលនិធិដោយរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក) បានបន្តផ្តល់មូលនិធិដល់អ្នកគាំទ្ររដ្ឋប្រហារដែលជា NGOs ទាំងនោះ ដើម្បីធ្វើយុទ្ធនាការអំពាវនាវសាជាថ្មីឱ្យលោក Chavez ចុះចេញពីតំណែង ។ សូមដកស្រង់ឧទាហរណ៍មួយពីអត្ថបទដ៏វែងចុះថ្ងៃទី១៣ សីហា ឆ្នាំ២០០៤របស់សារព័ត៌មាន Los Angeles Times ៖
«NED ក៏បានផ្តល់ប្រាក់ដល់ស្ថាប័នសិក្សាស្រាវជ្រាវមួយដែលគេស្គាល់ថា CEDICE ដើម្បីជួយខ្លូនព្រាងរបៀបវារៈប្រឆាំងដែលអាចអនុវត្តបាន ។ Rocio Guijarro ដែលជានាយកចាត់ការទូទៅរបស់ក្រុមនេះ បានចុះហត្ថលេខាលើក្រឹត្យរដ្ឋប្រហារដែលបានលុបចោលរដ្ឋធម្មនុញ្ញវេណេស៊ុយអេឡា តុលាការកំពូល និងរដ្ឋសភាជាតិ។ សមាជិកមួយចំនួននៃគណៈកម្មាធិការផ្តល់យោបល់លើគម្រោងរបស់ CEDICE បានចូលរួមក្នុងការស្បថចូលកាន់តំណែងរបស់ Carmona (ដែលជាប្រធានាធិបតីតាមរយៈរដ្ឋប្រហារ) ។
នរណាក៏ដោយ រួមទាំង NGOs នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានទទួលមូលនិធិពីវេណេស៊ុយអេឡា ឬបរទេសដទៃទៀត ដើម្បីរៀបចំយុទ្ធនាការចោទប្រកាន់ប្រធានាធិបតីអាមេរិកនោះ (មិនបាច់និយាយដល់ធ្វើរដ្ឋប្រហារនោះទេ ) នឹងត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារភ្លាមៗពីបទមិនបានចុះបញ្ជីជា «ភ្នាក់ងារបរទេស» ។ ប៉ុន្តែចម្លែកណាស់ លោកស្រី Pillay មិនបានដកស្រង់ច្បាប់អាមេរិកដែលមានយូរមកហើយនេះ ជាឧទាហរណ៍មួយនៃការធ្វើឱ្យចុះខ្សោយទូទាំងពិភពលោកនៃ NGOs និងសិទ្ធិមនុស្សនោះទេ ។ តើនេះអាចថាតំណាងសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិរូបនេះ កំពុងតែអនុវត្តការងារតាមរបៀបស្តង់ដាពីរដែរឬទេ ?
ចែករំលែកព័តមាននេះ