រាជធានីភ្នំពេញ ៖ នៅឆ្នាំ២០០២ កម្ពុជា បានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ និងបានដឹកនាំកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៨ ប្រកបដោយជោគជ័យ ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១២នេះកម្ពុជាពិតជាមានកិត្តិយសនិងមានមោទនភាពក្រៃលែង ដោយបានទទួលធ្វើជាប្រធានអាស៊ានប្រកបដោយភាពម្ចាស់ការ និងការទទួលខុសត្រូវជាថ្មីម្តងទៀត ដើម្បីរួមវិភាគទានសំដៅឆ្ពោះទៅសម្រេចឱ្យបានគោលដៅរួមដូចមានចែងនៅក្នុងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ពោលគឺការបង្កើត «សហគមន៍អាស៊ាននៅឆ្នាំ២០១៥»។
សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍បើកកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី២០ និងការអបអរសាទរខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៤៤ នៃការបង្កើតសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន) នាព្រឹកថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១២ នៅអគារវិមានសន្តិភាព ក្នុងស្មារតីចូលរួមវិភាគទានជាវិជ្ជមានបន្ថែមទៀត ដល់ការខិតខំដើម្បីកសាងសហគមន៍អាស៊ាន នៅឆ្នាំ២០១៥ ។
សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស្នើសម្រាប់ការពិចារណារបស់ថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ានទាំងអស់នូវរបៀបវារៈភ្នំពេញ ដែលជាអាទិភាពសម្រាប់ឆ្នាំ២០១២ដូចខាងក្រោម ៖
ទី១-នៅក្នុងបរិការណ៍ដែលភាពមិនប្រាកដប្រជានៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកំពុងតែបន្តគ្របដណ្តប់លើសាកលលោកយើងនៅឡើយ អាស៊ានត្រូវតែផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ ជាពិសេសទៅលើការពង្រឹងយន្តការសម្រាប់ការធានាស្ថិរភាព ហិរញ្ញវត្ថុ ក្នុងតំបន់ និងសម្រាប់ទប់ទល់ និងដោះស្រាយពេលមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ឬវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចកើតឡើងនៅក្នុងពិភពលោក ឬក្នុងតំបន់នាពេលខាងមុខទៀត ។ ក្នុងក្របខណ្ឌនេះ យន្តការពហុភាគីនីយកម្ម គំនិតផ្តួចផ្តើម ឈៀងម៉ៃ គឺជាឧបករណ៍គន្លឹះដ៏មានសារសំខាន់បំផុត ។ ដូច្នេះយើងគួរជំរុញឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុរបស់យើងខិតខំធ្វើការជាមួយគ្នា និងជាមួយដៃគូដែលមានការពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀង ឬការប្តេជ្ញាចិត្តជាក់លាក់របស់ប្រទេសជាសមាជិកទាំងអស់ ក្នុងការពង្រឹង និងពង្រីកយន្តការនេះពីទំហំ១២០ពាន់លានដុល្លារ នៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នឱ្យឡើងទ្វេដងទៅជា២៤០ពាន់លានដុល្លារឱ្យបានឆាប់រហ័ស ។
ទី២-យើងត្រូវជំរុញអនុវត្តឱ្យទាន់ពេលវេលា នូវផែនទីចង្អុលផ្លូវសម្រាប់កសាងសហគមន៍អាស៊ាន(២០០៩-២០១៥) ជាពិសេសផែនការសកម្មភាពនៅតាមសសរស្តម្ភទាំង៣ តាមរយៈការជំរុញ ការអនុម័ត និងការផ្តល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀង និងពិធីសារនានាដែលនៅសេសសល់ឱ្យបានឆាប់ ។ លើសពីនេះទៀត យើងត្រូវបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ចំពោះការកាត់បន្ថយគម្លាតអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន តាមរយៈការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញនូវការអនុវត្តផែនការការងារទី២នៃគំនិតផ្តួចផ្តើមសមាហរណកម្មអាស៊ាន២០០៩-២០១៥ ដើម្បីកំណត់បញ្ហាប្រឈម និងដាក់ចេញនូវវិធានការបន្ថែមដើម្បីពន្លឿនការអនុវត្តការងារ ។ យើងគួរកំណត់ជ្រើសរើសយកគម្រោងមួយចំនួនពាក់ព័ន្ធទៅនឹងប្រទេសជាសមាជិកថ្មីរបស់អាស៊ាន ពីក្នុងក្របខណ្ឌនៃផែនការការងារនេះ ដាក់ជាគម្រោងអាទិភាពខ្ពស់របស់អាស៊ាន សម្រាប់ជំរុញអនុវត្តមុនគេឱ្យបានចេញជាលទ្ធផលជាក់ស្តែងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
ទី៣-យើងគួរផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ ជាពិសេសទៅលើការកសាងសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានឱ្យបានសម្រេចនៅឆ្នាំ២០១៥ សំដៅប្រែក្លាយអាស៊ានឱ្យទៅជាទីផ្សារមួយដែលមានលក្ខណៈជាមូលដ្ឋានផលិតកម្មតែមួយ ហើយមានលំហូរដោយសេរីនៃទំនិញ សេវា ការវិនិយោគ និងពលករជំនាញ ។ ដូច្នេះយើងត្រូវដាក់ចេញនូវសកម្មភាពអាទិភាព និងវិធានការជាក់ស្តែងជាគន្លឹះនានា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈម និងបំពេញភាពខ្វះចន្លោះទាំងឡាយដែលជាឧបសគ្គនៃការឈានទៅបង្កើតសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន តាមការគ្រោងទុក ។ ដើម្បីគោលដៅនេះយើងគួរលើកទឹកចិត្តឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ាន សហការជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់អាស៊ាន និងអាស៊ីបូព៌ា សិក្សាស្រាវជ្រាវឱ្យគ្រប់ជ្រុងជ្រោយដើម្បីបង្កើតជាធាតុចូល សម្រាប់ការដាក់ចេញនូវវិធានការចាំបាច់នានាដើម្បីបំពេញភាពខ្វះចន្លោះក្នុងការអនុវត្ត រួមទាំងការពង្រឹងសមត្ថភាព និងការសម្របសម្រួលស្ថាប័នដែលអាចជាឧបសគ្គក្នុងការបង្កើតសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចនៅត្រឹមឆ្នាំ២០១៥ ខាងមុខនេះ ។
ទី៤-ការតភ្ជាប់អាស៊ានទាំងផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវ័ន្ត និងផ្នែកស្ថាប័ន គឺជាកត្តាគន្លឹះ ដើម្បីកាត់បន្ថយគម្លាតអភិវឌ្ឍន៍និងធានាដោយជោគជ័យនៃការធ្វើសមាហរណកម្មអាស៊ាន ។ ដើម្បីគោលដៅនេះ យើងបានដាក់ចេញនូវ«ផែនការមេស្តីពីការតភ្ជាប់អាស៊ាន»។ ដូច្នេះយើងត្រូវជំរុញការអនុវត្តផែនការមេនោះឱ្យបានឆាប់រហ័ស ។ ក្នុងន័យនេះអាទិភាពគួរត្រូវបានផ្តោតទៅលើយន្តការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដែលក្នុងនោះរួមមាន ៖
-ការទាក់ទាញដៃគូធំៗនានារបស់អាស៊ានឱ្យសម្របសម្រួលគ្នាបង្កើតជាយន្តការផ្លូវការសម្រាប់គោលដៅនេះ ។
-ការជំរុញពង្រីកមូលនិធិហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអាស៊ានដែលទើបត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានជំនួយឧបត្ថម្ភពី ADB តាមរយៈការទាក់ទាញឱ្យមានការចូលរួមពីដៃគូធំៗ របស់អាស៊ាន ពិសេសគឺដៃគូបូកបី ។
លើសពីនេះទៀតយើងត្រូវតែរកមធ្យោបាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ការចូលរួមពីវិស័យឯកជន នៅក្នុងការអនុវត្តផែនការមេនេះផងដែរ ។
ទី៥-លំហូរដោយសេរីនៃពលករជំនាញ គឺជាលក្ខណសម្បត្តិចម្បងមួយនៃសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ។ ទោះបីជាគោលដៅនេះនៅមិនទាន់សម្រេចបានទាំងស្រុងនៅឡើយក្តីក៏ជាក់ស្តែងការផ្លាស់ផ្តូរពលកម្មទៅវិញទៅមកនៅក្នុងចំណោមប្រទេសអាស៊ាន បាននិងកំពុងតែប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងសកម្មរួចទៅហើយ ។ ប្រការនេះបានគូសរំលេចអំពីភាពចាំបាច់ក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហការក្នុងចំណោមប្រទេសអាស៊ាន ដើម្បីការពារសិទ្ធិរបស់ពលករទេសន្តប្រវេសន៍ ។ អាស៊ានបានចាប់ផ្តើមធ្វើការងារនេះខ្លះហើយ ក៏ប៉ុន្តែនៅមិនទាន់សម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងជាក់លាក់ណាមួយសម្រាប់អនុវត្តនៅឡើយ ។ ដូច្នេះយើងគួរតែចាត់បញ្ចូលកិច្ចការនេះនៅក្នុងរបៀបវារៈជាអាទិភាពរបស់យើង ដើម្បីជំរុញឱ្យសម្រេចបាននូវលិខិតឧបករណ៍ជាក់ស្តែងមួយចំនួននៅក្នុងឆ្នាំ២០១២នេះ សម្រាប់ដាក់ចាប់ផ្តើមអនុវត្ត ។
ទី៦-ការគ្រប់គ្រងមហន្តរាយបានក្លាយជាបញ្ហាបច្ចុប្បន្នភាពដ៏មានសារសំខាន់ទាំងនៅក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក ។ ចំណុចនេះត្រូវបានគូសរំលេចដោយឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងគ្រោះទឹកជំនន់នៅក្នុងប្រទេសអាសា៊នមួយចំនួន កាលពីចុងឆ្នាំកន្លងទៅ ។ ក្នុងគោលដៅពង្រឹងការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ អាស៊ានបានដាក់ចេញនូវយន្តការស្ថាប័នចាំបាច់មួយចំនួន រួមទាំងការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលសម្របសម្រួលមនុស្សធម៌ក្នុងការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយកាលពីឆ្នាំទៅផងដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែយន្តការនេះនៅមិនទាន់ដំណើរការបានពេញលេញនៅឡើយទេ ។ ដូច្នេះយើងគួរចាត់ទុកកិច្ចការនេះជាអាទិភាពបន្ទាន់មួយចំពោះមុខដើម្បីជំរុញយន្តការនៃការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយនៅក្នុងតំបន់អាចចាប់ផ្តើមដំណើរការបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ។
ទី៧-ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងគ្រោះធម្មជាតិដែលកើតមានឡើងកាន់តែញឹកញាប់បានធ្វើឱ្យសន្តិសុខស្បៀងក្លាយទៅជាបញ្ហាចម្បងមួយសម្រាប់អាស៊ាន និងពិភពលោក ។ យោងលើសក្តានុពលខាងវិស័យកសិកម្មនៅក្នុងតំបន់ អាស៊ានមិនត្រឹមតែមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការធានានូវសន្តិសុខស្បៀងសម្រាប់តំបន់ខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងអាចចូលរួមវិភាគទានដល់ការធានាសន្តិសុខស្បៀងសម្រាប់ពិភពលោកថែមទៀតផង ។ ដើម្បីសម្រេចបាននូវសក្តានុពលនេះ យើងពិតជាមានសេចក្តីត្រូវការចាំបាច់ក្នុងការលើកស្ទួយថែមទៀតនូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យកសិកម្ម ។ តាមរយៈការដោះស្រាយជាកញ្ចប់នូវបញ្ហាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បច្ចេកទេស ឥណទាន ទីផ្សារ និងការកែច្នៃផលិតផលសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ក្នុងតំបន់ និងការនាំចេញផលិតផល ។ ដោយឡែកនៅក្នុងអាស៊ានមានប្រទេសមួយចំនួនជាប្រទេសនាំអង្ករចេញ និងមានប្រទេសមួយចំនួនទៀតជាប្រទេសនាំចូលអង្ករ ។ ប្រការនេះអាចបើកឡើងនូវកាលានុវត្តភាពមួយដ៏សំខាន់ពាក់ព័ន្ធ នឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្មអង្ករ ដើម្បីធានាសន្តិសុខស្បៀងនៅក្នុងតំបន់តាមរយៈការរៀបចំបង្កើតឡើងនូវកិច្ចព្រមព្រៀងរួមនៅក្នុងតំបន់របស់យើង ។
ខ្ញុំយល់ថា ថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ានគួរតែលើកទឹកចិត្តឱ្យរដ្ឋមន្ត្រី និងឧត្តមមន្ត្រីដែលមានការពាក់ព័ន្ធ ពិសេសគឺរដ្ឋមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ច និងរដ្ឋមន្រ្តីកសិកម្មរបស់យើងធ្វើការសិក្សា និងលើកសំណើសហប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែងអំពីកិច្ចការនេះ ។
សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ដើម្បីឈានទៅសម្រេចបាននូវសហគមន៍អាស៊ាននៅឆ្នាំ២០១៥ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការកម្រិតរដ្ឋាភិបាលតែម្យ៉ាងពិតជាមិនគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេ ។ ប្រការនេះទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងគ្រប់កម្រិតទាំងអស់ ជាពិសេសគឺការចូលរួមនិងគាំទ្ររបស់ប្រជាជនអាស៊ានទាំងមូល ។ មានការពិភាក្សារបស់ថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ានជាមួយអន្តរសភាអាស៊ាន តំណាងអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងតំណាងយុវជន ដើម្បីប្រែក្លាយអាស៊ានឱ្យទៅជាសហគមន៍មួយដែលផ្តោតលើប្រជាជន និងដើម្បីប្រជាជន ។
ក្នុងឋានៈជាប្រធានអាស៊ានឆ្នាំ២០១២ កម្ពុជានឹងខិតខំប្រឹងប្រែងឱ្យអស់ពីលទ្ធភាព និងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ដោយរួមសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេសសមាជិកដទៃទៀត ដើម្បីសម្រេចអាទិភាពនានាក្នុងទិសដៅកសាង«អាស៊ាន សហគមន៍តែមួយ វាសនាតែមួយ» ដែលក្នុងន័យនេះខ្ញុំរំពឹងយ៉ាងមុតមាំថា «របៀបវារៈភ្នំពេញ»ដែលខ្ញុំគូសរំលេចខាងលើនេះអាចជួយនាំអាស៊ានខិតកាន់តែជិតថែមទៀតទៅរកគោលដៅនេះ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ