ហួសចិត្ដរឿងសៀមបាត់ទឹកដី សុនធិ កំពុងពង្រីកទំនាស់ព្រំដែនតាមគំនិតជ្រុលនិយមប្រឆាំងប្រទេសកម្ពុជា
ដោយ ៖ អប្សរា
ថ្ងៃចន្ទ ទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១០ ម៉ោង ០៩:០២
កោះសន្តិភាព
.
នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១០ សុនធិ លិមថងគុន មេដឹកនាំចលនាសម្ព័ន្ធប្រជាជន ដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងជាប្រធានគណបក្សកានមឿងថៃ ដែលទើបបង្កើតថ្មីបានថ្លែងរៀបរាប់អំពីការដែលថៃបានបាត់បង់ទឹកដីចំនួន១៤លើកទៅប្រទេសជិតខាងខ្លួន ដែលផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ អេ អេស ទីធីវី ក្នុងកម្មវិធីនយោបាយប្រទេសថៃប្រចាំសបា្ដហ៍របស់ខ្លួន ។ សុនធិ លិមថងគុន បាននិងកំពុងបើកយុទ្ធនាការតាំងខ្លួនជាអ្នកស្រឡាញ់ទឹកដី ឆ្លៀត ឱកាស កសាងប្រជាប្រិយភាពខាងនយោបាយ និងញុះញង់ឱ្យមានគំនិតជ្រុលនិយមក្នុងចំណោមប្រជាជនថៃកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួនដោយរាប់ទាំង ប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ។ ការលើកឡើងទាំង ងងឹតងងុលរបស់សុនធិ លិមថងគុន ធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេលតែ៣សបា្ដហ៍ មុនការបើកសម័យប្រជុំលើក៣៤នៃគណៈកម្មការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដែលនឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១០ នៅប្រទេសប្រេស៊ីលនាពេលខាងមុខនេះ ស្របគ្នាទៅនឹងយុទ្ធនាការរបស់រដ្ឋបាលអាប់ភីស៊ីត និងកាស៊ីត ត្រៀមរៀបចំ ជំទាស់ទៅនឹងផែនការគ្រប់គ្រងដើម្បីអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលត្រូវបានដាក់ស្នើដោយកម្ពុជាកន្លងមកថ្មីៗនេះ ។
សាធារណមតិជាតិ និងអន្ដរជាតិនៅចងចាំបានថា ការលើកឡើងរបស់សុនធិ លិមថងគុន និងគូកននៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨ បានជម្រុញឱ្យកងទ័ពឈុតខ្មៅថៃឈ្លានពានចូលកាន់កាប់ទឹកដីក្នុងតំបន់ក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារខ្មែរ និងបានបង្កើតឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នា ដោយប្រដាប់អាវុធជាច្រើនលើកតាមបណ្ដោយព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ ។ ឥឡូវនេះ សុនធិ លិមថងគុន បាននិងកំពុងបើកយុទ្ធការជេរប្រមាថជីដូនជីតា និងអ្នកនយោបាយថៃចាស់ៗជំនាន់មុន អំពីការបាត់បង់ទឹកដីថៃ មួយភាគធំទៅប្រទេសជិតខាងខ្លួន ។ ការលើកឡើងរបស់សុនធិ លិមថងគុន គឺជាការពង្រីកទំនាស់ជាមួយប្រទេសជិតខាងលើប្រធានបទព្រំដែន ដែលមិនធ្លាប់មានអស់រយៈពេលជាង១០០ឆ្នាំ ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រថៃ ។ ការលើកឡើងរបស់សុនធិ លិមថងគុន អាចនឹងពង្រីកទំនាស់ព្រំដែន និងគំនិតជ្រុលនិយមដ៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងដើម្បី ប្រឆាំងនឹងប្រទេសជិតខាង ។
នៅក្នុងចំណុចទី១០,១១ និង១៤ សុនធិ លិមថងគុន បានលើកឡើងថា ថៃបានបាត់បង់បាត់ដំបង សៀមរាប ស៊ីសុផុន ទៅឱ្យបារាំងក្នុងឆ្នាំ១៩០៧ និងចុងក្រោយភ្នំព្រះ វិហារទៅកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ ។ ការលើកឡើងរបស់សុនធិ លិមថងគុន បានធ្វើឡើងដោយគ្មានការអៀនខ្មាស និងបំភ្លៃការពិតនៃប្រវត្ដិសាស្ដ្រដែលសុនធិ លិមថងគុន ខ្លួនឯងថែមទាំងភ្លេចគិតថា សៀមទើបតែចាប់កំណើត ជារដ្ឋមួយក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្នុងសតវត្សទី១៣ ក្រោយសៀមបានប្លន់ដណ្ដើមយកទឹកដីនៃប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួនធ្វើរដ្ឋ ។ សុនធិ លិមថងគុន ត្រូវយល់ដឹងឱ្យបានច្បាស់ថា កម្ពុជាមានប្រត្ដិសាស្ដ្រពិត និងជាម្ចាស់នៃអរិយធម៌ដំបូង និងវ័យចំណាស់នៅអាស៊ីរបស់ខ្លួនដែលបានចាប់ផ្ដើមឡើងពីសតវត្សទី១នៃគ.ស ហើយបែងចែកជាសម័យកាលធំៗ៣ គឺសម័យមុនអង្គរ សម័យអង្គរ និងសម័យក្រោយអង្គរ ។ ដោយឡែកប្រទេសថៃ ទើបតែមានប្រវត្ដិសាស្ដ្ររបស់ខ្លួន ក្នុងសតវត្សទី១៣ ហើយមានទំនាក់ទំនងជាមួយនិងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៣ ក្នុងដំណាក់កាលដែលកម្ពុជាចុះខ្សោយក្រោយសម័យអង្គរ ។
នៅក្នុងសម័យសុខោទ័យនៃប្រទេសថៃ ពីគ.ស ១២៣៨ បានពង្រីកអំណាចរបស់ខ្លួនឆ្ពោះមក ទិសខាងត្បូង ដោយបានដណ្ដើមយកទឹកដីខ្មែរជាបន្ដបន្ទាប់ និងបានទទួលយកឥទ្ធិពលអរិយធម៌ខ្មែរយ៉ាងច្រើន ។ នៅក្នុងសម័យ អយុធ្យាពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៤ គ.ស ១៣៥០ ប្រទេសសៀមបានវាយដណ្ដើមយករាជធានីអង្គរនៃចក្រភពខ្មែរ ចំនួន៣លើក ដែលក្នុងលើកទី១ នៅគ.ស១៣៥៣ លើកទី២ នៅគ.ស១៣៨០ និងលើកទី៣ នៅគ.ស ១៤៣១។ នៅគ.ស១៧៩៥ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះរាជាខ្មែរព្រះនាមអង្គអេង សៀមបានកាន់កាប់ខេត្ដបាត់ដំបង និងសៀមរាប ជាខេត្ដពីរ របស់ខ្មែរនៅភូមិភាគពាយ័ព្យជាលើកដំបូង ដោយអំពើក្បត់នៃមន្ដ្រីខ្មែរ ។ នៅពេលសហភាពឥណ្ឌូចិនបានកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៨៧ ក្នុងនោះមានកម្ពុជា វៀតណាម និងឡាវស្ថិតនៅក្រោម អាណាព្យាបាលបារាំង ទឹកដីមួយភាគធំរបស់ខ្មែរនៅប្រទេសថៃ ត្រូវបានទាមទារយកត្រឡប់មកឱ្យខ្មែរវិញ តាមកិច្ចព្រមព្រៀងអន្ដរជាតិ ធ្វើ ឡើងរវាងបារាំង និងសៀម ។ ដោយសារវត្ដមានរបស់អំណាចបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន និងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងឡាយទាក់ទងនិងទឹកដីសៀម បានសំរេចដកខ្លួនចេញពីទឹកដីខ្មែរ និងប្រគល់ទឹកដីនៅភាគខាងជើង និងពាយ័ព្យឱ្យ មកខ្មែរវិញ ក្នុង៤ដំណាក់កាល នៅឆ្នាំ១៨៩០ សៀមបានដកពីឆ្លូងលើ នៅឆ្នាំ១៨៩៣ សៀមដកពីខេត្ដស្ទឹងត្រែង នៅឆ្នាំ១៩០៤ សៀមបានដកពីខេត្ដម្លូព្រៃ និងទន្លេរពៅ ហើយចុងក្រោយនៅឆ្នាំ១៩០៧ សៀមដកពីខេត្ដបាត់ដំបង សៀមរាប និងស៊ីសុផុន ។
ដូច្នេះវាមិនមែនជារឿងចម្លែកឡើយ ដែលសុនធិ លិមថងគុន បានបង្ហាញនូវប្រវត្ដិសាស្ដ្រក្លែងក្លាយ និងឆ្លៀតឱកាសបំផុស គំនិតជ្រុលនិយមប្រឆាំងនឹងប្រទេសជិតខាង ពិសេសប្រឆាំងនឹងកម្ពុជាលើបញ្ហាព្រំដែន និងប្រាសាទព្រះវិហារ ។ សុនធិ លិមថងគុន មិនអាចបំផ្លាញកិច្ចព្រមព្រៀងអន្ដរជាតិ ស្ដីពីព្រំដែនអន្ដរជាតិ ដែលចុះហត្ថលេខា ដោយព្រះមហាក្សត្រសៀម ជូឡាឡុងកន និងសាធារណរដ្ឋបារាំង និងទាត់ចោលផែនទី ដែលព្រះមហាក្សត្រសៀម ជូឡាឡុងកន បានព្រមព្រៀងទទួលយកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៨ ទេ ។ ពិសេសការងារបោះបង្គោលខ័ណ្ឌព្រំសីមាព្រំដែនគោកចំនួន៧៣បង្គោល អំឡុង ឆ្នាំ១៩០៨-១៩០៩ និងពីឆ្នាំ១៩១៩-១៩២០ ពីច្រកជាំស្រង៉ាមក្នុងស្រុកអន្លុងវែង ខេត្ដឧត្ដរមានជ័យ រហូតដល់ច្រកចាំយាម ក្នុងស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្ដកោះកុង ដែលភស្ដុតាងទាំងអស់នេះ គឺជាកេរមរតករដ្ឋមួយ ដែលធានាបាននូវនីត្យានុកូលភាពអន្ដរជាតិ អំពីខ្សែព្រំដែនអន្ដរជាតិរវាងប្រទេសទាំងពីរ និងផ្ដល់ឱ្យខ្សែព្រំដែនមួយមានភាពច្បាស់លាស់ ស្ថិរភាព និងជាស្ថាពរដែលមិនអាចកែប្រែបានឡើយ ។
ចំពោះប្រាសាទព្រះវិហារ ក៏ដូចជាខ្សែព្រំ ដែននៅត្រង់តំបន់នោះ ត្រូវបានសំរេចដោយ តុលាការយុត្ដិធម៌អន្ដរជាតិ ក្រុងឡាអេ ឆ្នាំ១៩៦២ ដែលថា ប្រាសាទព្រះវិហារ និងតំបន់នៅជុំវិញប្រាសាទ ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដី ក្រោមអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា ។ ត្រង់ចំណុចនេះ សុនធិ លិមថងគុន លើកឡើងថា ថៃមិនព្រមទទួលយក ។ ក៏ប៉ុន្ដែសុនធិ លិមថងគុន ភ្លេចកាលដែលលោកសារិទ្ធ ថៈនៈរ៉ាត់ នាយករដ្ឋមន្ដ្រីថៃជំនាន់នោះ ដែលបានប្រកាសឱ្យប្រជាជាតិថៃទាំងពួងបានយល់ដឹងអំពីសេចក្ដីសំរេចរបស់តុលាការយុត្ដិធម៌អន្ដរជាតិឡាអេ ហើយថា រដ្ឋាភិបាលថៃ ព្រមទទួលគោរពតាមសេចក្ដីសំរេចនោះ អាស្រ័យដោយប្រទេសថៃជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។
សុនធិ លិមថងគុន មិនត្រូវគិតថា ប្រជាជាតិថៃកំពុងរស់នៅក្នុងសម័យកាលរបស់ពួកហ្វាស៊ីស្ដ និងណាស៊ីអ៊ីទ្លែឡើយ ហើយសុនធិ លិមថងគុន ត្រូវបើកភ្នែកអានសាលដីកាតុលាការយុត្ដិធម៌អន្ដរជាតិ ឆ្នាំ១៩៦២ ហើយត្រូវយកខួរក្បាលគិតឱ្យបានត្រឹមត្រូវជៀសវាងធ្វើការបកស្រាយដោយខុសឆ្គង និងធ្វើជាវង្វេងប្រវត្ដិសាស្ដ្រ ដែលនាំឱ្យមានការយល់ខុសលើសាលដីកានោះ ហើយការយល់ខុសរបស់សុនធិ លិមថងគុន អាចក្លាយជាការបង្កឱ្យមានជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងថៃដែលប្រជាជនថៃភាគច្រើនប្រហែលមានការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវ ។
បញ្ហាកិច្ចព្រមព្រៀងលើអនុស្សរណៈ យោគយល់គ្នា ឆ្នាំ២០០០ និងបែបបទការងារបច្ចេកទេស ឆ្នាំ២០០៣ រវាងកម្ខុជា និងថៃ គឺជាទិដ្ឋភាពខាងបច្ចេកទេសស្ដីពីការខណ្ឌព្រំសីមាព្រំដែនគោក ដែលការងារនេះ នឹងត្រូវបានបំពេញដោយគណៈកម្មការទទួល បន្ទុកកិច្ចការព្រំដែនគោករវាងប្រទេសទាំង ពីរដោយផ្អែកលើអនុសញ្ញាចុះថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩០៤ និងសន្ធិសញ្ញា ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩០៧ និងផែនទីឆ្នាំ១៩០៨ ដែលជាលទ្ធផលនៃការងារខណ្ឌព្រំសីមា របស់គណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-សៀម ។ វាប្រាកដណាស់ដែលថា ខ្សែព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃត្រូវកំណត់តាមខ្សែបែងចែកទឹកតាមមាត្រា១ នៃអនុសញ្ញា ឆ្នាំ១៩០៤។ ក៏ប៉ុន្ដែ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ តុលាការបានបកស្រាយថា ការចង្អុលបង្ហាញខ្សែបែងចែកទឹក នៅក្នុងមាត្រា១នៃអនុសញ្ញានេះ គ្រាន់តែជាមធ្យោបាយជាក់ស្ដែង និងងាយស្រួលប៉ុណ្ណោះ ក្នុងការរៀបរាប់នូវខ្សែព្រំដែនមួយ ប្រកបដោយសត្យានុម័ត ទោះបីជាតាមលក្ខ ខណ្ខទូទៅក្ដី ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ពុំមានហេតុផលដើម្បីពិចារណាថា កម្ពុជា-ថៃបាន ភ្ជាប់សារសំខាន់ ពិសេសណាមួយទៅនឹងខ្សែ បែងចែកទឹកបែបនេះឡើយ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងសារសំខាន់ដែលមានអាទិភាពពោលគឺផលប្រយោជន៍នៃភាពស្ថាពរក្នុងការគោរពតាមខ្សែនៅលើផែនទី ដែលជាយថាហេតុ ត្រូវបានកំណត់ព្រំដែន និងត្រូវបានព្រមព្រៀងទទួលដោយកម្ពុជា-ថៃរួចទៅហើយ ។
ហេតុដូច្នេះហើយតុលាការឡាអេ ឆ្នាំ១៩៦២ យល់ឃើញថា តាមទស្សនៈនៃការបកស្រាយ សន្ធិសញ្ញាត្រូវសំរេចយកខ្សែបន្ទាត់ ដូចដែលបានគូសនៅលើផែនទីឧបសម្ព័ន្ធ១នោះ ។ ដូច្នេះហើយកម្ពុជា-ថៃ បានសម្រេចយកការ បកស្រាយនៃដំណោះស្រាយសន្ធិសញ្ញាដែលបណ្ដាលឱ្យខ្សែនៅលើផែនទីនេះ មានអានុភាពលើសលប់លើបទប្បញត្ដិផ្សេងៗទៀត របស់សន្ធិសញ្ញា ទោះបីខ្សែនេះអាចងាកចេញ ពីខ្សែបែងចែកទឹកក៏ដោយ ។ ហេតុដូច្នេះ ហើយតុលាការមិនចាំបាច់ពិចារណាថា តើនៅព្រះវិហារខ្សែបន្ទាត់ នៅលើផែនទី ពិតជាឆ្លើយតបទៅនឹងខ្សែបែងចែកទឹកពិតប្រាកដ នៅក្នុងតំបន់ជិតនេះ ឬពិតជាឆ្លើយតបទៅ នឹងដំណោះស្រាយព្រំដែន១៩០៤-១៩០៨ ឬប្រសិនបើមិនដូច្នេះទេ តើខ្សែបែងចែកទឹក ពិតជារត់យ៉ាងណានោះទេ ។ ក្នុងន័យនេះ សុនធិ លិមថងគុន ត្រូវយល់ដឹងថា ថៃជាប្រទេសស៊ីវិល័យមួយ ត្រូវរៀនសូត្រចេះគោរពនូវគោលការណ៍ច្បាប់អន្ដរជាតិទាំងឡាយ ដើម្បីធានាបាននូវសុខសន្ដិភាព និងសន្ដិសុខក្នុងពិភពលោក និងតំបន់ ។ ប្រទេសថៃ តាមរបៀបគិតរបស់ សុនធិ លិម ថងគុន មិនអាចយកប្រទេសជិតខាង ធ្វើជាសត្រូវ ដោយលួចគូសផែនទីសម្ងាត់ជាឯក តោភាគី ហើយចិញ្ចឹមចិត្ដឈ្លានពានទឹកដីនៃប្រទេសជិតខាងខ្លួនបានឡើយ ។
សុនធិ លិមថងគុន មិនត្រូវលើកយកបញ្ហាព្រំដែនដោយ ទាត់ចោលនូវផែនទី ឆ្នាំ១៩០៨ ដែលព្រះមហាក្សត្រសៀម ជូឡាឡុងកន បានព្រមព្រៀងទទួលយកជាង១០០ឆ្នាំបានឡើយ ព្រោះការទាត់ចោលផែនទី១៩០៨ស្មើនឹងការដាក់ខ្សែព្រំដែនរវាងកម្ពុជានិងថៃ និងរវាងថៃ និងឡាវថែមទៀត ក្រៅពីគ្មានស្ថិរភាព អាចក្លាយជាព្រំដែនដ៏មានគ្រោះថ្នាក់ក្នុងតំបន់នេះ ។ ព្រោះផែនទី១៩០៨គឺជាកេរមរតករួមដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង រវាង បារាំង ឥណ្ឌូចិន និងសៀមជាខ្សែព្រំដែន ស្ថិរភាព និងស្ថាពរគ្របដណ្ដប់លើខ្សែព្រំដែន បីប្រទេសកម្ពុជា ថៃ និងឡាវ ។ សរុបសេចក្ដីមកកម្ពុជាជាប្រទេសប្រកាន់យកសន្ដិភាពនិយម បាននិងកំពុងសំលឹង មើលហួសពីបញ្ហាព្រំដែនចង់រួមរស់ជាមួយ ប្រទេសជិតខាងដោយសន្ដិភាព ប្រាថ្នាចង់ បានទំនាក់ទំនងល្អ ដើម្បីកិច្ចសហប្រតិបត្ដិ ការស្មើភាព និងស្មើសិទ្ធិក្នុងចំណងមិត្ដភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការអភិវឌ្ឍលើគ្រប់វិស័យ ហើយពង្រីកលើកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការ លើវិស័យផ្សេងទៀត ទៅថ្ងៃអនាគតរវាង ប្រទេសទាំងពីរកម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីជាផលប្រយោជន៍យូរអង្វែងសម្រាប់ប្រជាជននៃ ប្រទេសទាំងពីរ កម្ពុជា និងថៃ ។ ដូច្នេះ សុនធិ លិមថងគុន មិនត្រូវធ្វើសេចក្ដីអធិប្បាយកាឡៃប្រវត្ដិសាស្ដ្រដែល អាចនាំឱ្យមានជម្លោះលើព្រំដែន ដែលជម្លោះនេះ សុនធិ លិមថងគុន និងគូកនបានបង្កើត ឱ្យមានគំនិតជ្រុលនិយម និងញុះញង់ឱ្យកងទ័ពថៃបន្ដឈ្លានពានប្រទេសជិតខាងបានទៀតឡើយ ។ ក្នុងន័យនេះកម្ពុជា មានសិទ្ធិស្វ័យការពារក្នុងកិច្ចការពារបូរណភាពទឹកដី និងអធិបតេយ្យដែនដីរបស់ខ្លួន មិនអនុញ្ញាត ឱ្យកងទ័ពថៃណាមួយចូលមកឈ្លានពានបានជាដាច់ខាត ៕
ដោយ ឡុង សុគុណ
អ្នកសិក្សារឿងក្ដីប្រាសាទព្រះវិហារ
