អវន្ទិយបុគ្គល ជាបុគ្គលដែលភិក្ខុមិនគួរសំពះក្នុងលក្ខណៈផ្សេងៗ ។ អដ្ឋកថាលោកប្រាប់ថា ក្នុងបណ្ដាអវន្ទិយបុគ្គល២៥ពួកនេះក្នុងនោះក៏មានបណ្ឌកៈគឺខ្ទើយដែរ បើភិក្ខុណាសំពះ ភិក្ខុនោះនឹងត្រូវអាបត្តិ ។

ហេតុផលដែលខ្ទើយមិនអាចបួសបានដោយសារតែខ្ទើយមានជាតិជាមនុស្សរប៉ឹងរឹងរូសណាស់ ពិបាកស្តីប្រដៅ ព្រោះសភាពចិត្តមិននឹងធឹងទេ ដាក់ឱវាទពាក្យប្រៀនប្រដៅមិនចូលឡើយ ។ ម្យ៉ាងទៀតខ្ទើយត្រូវរោលរាលដោយតម្រេកតណ្ហាខ្លាំងជាប្រចាំ គ្មានឱកាសក្នុងការសិក្សារៀនសូត្របដិបត្តិធម៌វិន័យឡើយ ចិត្តរបស់គេតែងរសាត់អណ្តែតទៅតាមកាមារម្មណ៍តែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។
ខ្ទើយមានប្រាំប្រភេទ៖
១. បុំសកបណ្ឌក (ខ្ទើយកំណើត) មានន័យថាអ្នកមានជាតិជាខ្ទើយពីកំណើត កើតជាភាវៈបែបនេះក៏ព្រោះកុសលជាតួសង្ខារនាំឲ្យបដិសន្ធិមិនល្អគ្រប់គ្រាន់ ហៅថាស្ទើរភ្លើង ជាជាតិអនថយជាងបុរិសភាវៈ(ប្រុស)និងឥត្ថីភាវៈ(ស្រី) និយាយខ្លីថាមនុស្សនេះមិនជាប្រុសឬស្រីឲ្យចំតួ។

២. បក្កមិកបណ្ឌក (ខ្ទើយកែភេទ) មានន័យកំណើតជាប្រុសពិត តែកិលេសជាប់ជាសន្តានមករុញច្រានឲ្យមានតម្រេកក្នុងបុរសភេទដូចគ្នា ហើយទៅធ្វើការវះកាត់ឬប្រើមន្តវិជ្ជាកែអវយវៈភេទ។
៣. ឧស្សូយបណ្ឌក (ខ្ទើយឡេះឡោះ) សំដៅយកប្រភេទខ្ទើយដែលឡេះឡោះទៅក្នុងកាមារម្មណ៍ ពេលណាចំណងកើតឡើងម្តងៗ ក្រហលក្រហាយពិបាកទ្រាំ លុះណាតែបានជជែកចចារពីអវយវៈភេទបុរសឬបានឃើញនូវអំពើសេពសន្ថវៈរបស់ខ្លួនឬជនដទៃញឹកញយទើបចំណងបែបនោះស្ងប់រម្ងាប់បានខ្លះ។
៤. អាសិត្តបណ្ឌក (ខ្ទើយឆ្កួតកាម) សំដៅយកខ្ទើយដែលមានតម្រេកខ្លាំងបំផុត ពេលដែលចំណងក្នុងកាមកើតឡើងហើយ ខ្វល់ខ្វាយដូចមនុស្សឆ្កួត លុះតែបានស្រោចស្រប់ដោយទឹកកាមបុរសទើបស្ងប់ទៅបាន ប្រភេទនេះកំរិតធ្ងន់ណាស់ អាចនឹងឆ្កួតបើមិនបានដូចប្រាថ្នា។

៥. បក្ខបណ្ឌក (ខ្ទើយត្រឡប់ត្រឡិន) ប្រភេទនេះជាខ្ទើយកន្លះបក្ខ ប្រុសកន្លះបក្ខ (១៥ថ្ងៃខ្ទើយ ១៥ថ្ងៃប្រុស) និយាយខ្លីថា ភ្ញាក់ខ្លួនម្តងៗ។ ខ្ទើយទីមួយ ទីពីរនិងទីបួន មិនអាចបួសបានទេ ទោះជាប្រឹងបួសក៏មិនបានឡើងជាភិក្ខុសាមណេរឡើយ ចំណែកខ្ទើយទីបី ឧស្សូយបណ្ឌកៈ បើខ្លួនត្រឡប់នឹងធឹងពេលណាអាចបួសបាន ទីប្រាំវិញ បួសបានតែពេលកន្លះខែដែលជាប្រុស ដល់កន្លះខែខ្ទើយត្រូវដាច់មកវិញ លំបាកខ្លាំងពេក លោកមិនឲ្យបួសតែម្តង ។
មូលហេតុដែលមិនឲ្យខ្ទើយបួស៖
១. មិនអាចបានសម្រេចគុណសម្បត្តិគឺមគ្គផលនិព្វានឡើយ ព្រោះគ្រាប់ពូជខ្សោយកម្លាំង បានត្រឹមសុគតិសួគ៌ា ព្រោះដូច្នោះនៅជាគ្រហស្ថល្អជាង។
២. ខ្ទើយមានភាពឡេះឡោះក្នុងកាមណាស់ មិនអាចតាំងក្នុងក្រោលគឺសិក្ខាបទ ហ្វឹកហាត់ខ្លួនបានឡើយ។
៣. ខ្ទើយមានជាតិរឹងរូសណាស់ ពិបាកស្តីនិយាយ ព្រោះសភាពចិត្តមិននឹងធឹងទេ ដាក់ឱវាទនុសាសនីមិនចូលឡើយ។
៤. ខ្ទើយត្រូវរោលរាលដោយតម្រេកតណ្ហាខ្លាំងជាប្រចាំ គ្មានឱកាសក្នុងការសិក្សារៀនសូត្របដិបត្តិអ្វីឡើយ មុខតែរសាត់ទៅតាមតែកាមារម្មណ៍តែប៉ុណ្ណោះ។

៥. ទង្វើរបស់មនុស្សខ្ទើយធ្វើឲ្យបរិស័ទមិនជ្រះថ្លាឡើយ នាំភាពសៅហ្មងដល់ពួកគណៈមិនខាន ពួកអ្នកដែលមិនយល់អាចម៉ាកងាយដល់សង្ឃបាន។
ទាំងនេះជាហេតុដែលខ្ទើយមិនអាចបួសឡើង សេចក្តីនេះមិនមែនជាការស្អប់ខ្ទើយទេ តែខ្ទើយគួរទទួលយកការណ៍ពិត រួមទាំងឧបជ្ឈាយាចារ្យអ្នកបំបួសក៏ត្រូវដឹងពីចំណុចនេះផងទើបគួរ ៕ សាន សារិន
ចែករំលែកព័តមាននេះ