«ស្រមោចជាសត្វល្អិតប្រកបដោយអារ្យធម៌» នេះជាការសន្និដ្ឋានរបស់លោកបណ្ឌិតអេដវ៉ដអូ វីលសុន សាស្ត្រាចារ្យសត្តសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញនៅមហាវិទ្យាល័យហាវ៉ដ សហរដ្ឋអាមេរិកក្រោយពេលស្រាវជ្រាវពីស្រមោចអស់រយៈពេល៥០ឆ្នាំ នៅពាសពេញពិភពលោក ។
លោកសាស្ត្រាចារ្យវីលសុនបានឱ្យដឹងថា សត្វស្រមោចចេះចាត់តាំង «សហការពលកម្ម» ល្អបំផុតដែលគេអាចនិយាយបានថា «ប្រកបដោយអារ្យធម៌» និង «សាមគ្គីភាព» ដាច់ឆ្ងាយពីឃ្មុំ ឬកណ្តៀរ ព្រមទាំងស្មោះត្រង់បំផុតរវាងគ្នានិងគ្នា ។ ក្នុងភាសាជប៉ុនពាក្យ «ស្រមោច» មានន័យ «សត្វល្អិត» ផង «ស្មោះត្រង់» ផង ។
តាមការស្រាវជ្រាវរបស់លោកសាស្ត្រាចារ្យវីលសុន លើពិភពលោកមានស្រមោច១២.០០០ប្រភេទខុសគ្នា តែមានលក្ខណៈពិសេសរួមដូចគ្នាគឺ «សហការ» និង«សាមគ្គី» ។ សត្វស្រមោចមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងលើពិភពលោក វៀរលែងតែនៅប៉ូលខាងជើង និងខាងត្បូង ព្រមទាំងកំពូលភ្នំខ្ពស់ ដែលគ្របដណ្តប់ដោយទឹកកក ។
មនុស្សប្រើសំឡេង និងរូបភាពសម្រាប់ទាក់ទងគ្នា ចំណែកស្រមោចប្រើប្រាស់ជាតិគីមីពិសេសបញ្ចេញពីក្នុងខ្លួនវា ហើយដឹងគ្នាទៅវិញទៅមកដោយការស្រងក្លិន ភ្លក្សក្លិន ។ ខួរក្បាលស្រមោចធំស្មើ១ភាគលានខួរក្បាលក្មេងតូចម្នាក់ តែវាអាចសម្គាល់ដឹងសញ្ញាចំនួន១០ដល់២០ ដែលគ្នីគ្នាវាទុកឱ្យសម្គាល់សម្រាប់ជាព័ត៌មានចាំបាច់ ។
ស្រមោចមានមុខលើផែនដីប្រហែល១៤០លានឆ្នាំមកហើយ ។ ដោយសារវាមានខ្លួនតូចល្អិត និងមានចំនួនច្រើនលើសលប់ទើបមិនផុតពូជដូចដាយណូស៊័រ ឬសត្វ ធំៗឯទៀត ។
ស្រមោចរស់ផ្តុំគ្នាជាសំបុកដូចដែលយើងធ្លាប់ដឹង ។ សំបុកធំមានស្រមោចប្រមាណ៧០០.០០០ក្បាល និងសំបុកតូចមានប្រមាណ៣០០.០០០ក្បាល ។ សំបុកមួយអាច «លើកទ័ព» ទៅប្រយុទ្ធជាមួយសំបុកមួយទៀតដើម្បីគ្រាន់តែចង់ដឹងកម្លាំងគ្នាទៅវិញទៅមកប៉ុណ្ណោះ អត់សម្លាប់គ្នាឡើយ ។ នេះជា«អារ្យធម៌» ពិសេស ។ ប្រយុទ្ធឱ្យស្គាល់គ្នា រួចហើយលើកទ័ពត្រឡប់ទៅកន្លែងដើមវិញ ។
សំបុកស្រមោច នីមួយៗមានរាជិនីស្រមោចត្រួតត្រា និងបង្កើតពង ដែលក្នុងពេលពង ម្តងៗបានប្រមាណ៣០០.០០០ពង ។ រាជិនីស្រមោចពងរួច ស្រមោចជាងសាងសង់នាំគ្នាពាំនាំយកទៅទុកនៅកន្លែងពិសេស រង់ចាំឱ្យញាស់ជាដង្កូវ រួចប្រែពីដង្កូវទៅជាកូនស្រមោច ។ បន្ទាប់ពីក្លាយជាកូនស្រមោចហើយ ពួកកូនស្រមោចទាំងនោះប្រឹងរស់ដោយខ្លួនឯង អត់មានមេបាបី បាច់បង្ហាត់បង្ហាញអ្វីឡើយ ។
ស្រមោចមិនវង្វេងទាល់តែសោះព្រោះពេលធ្វើដំណើរវាឧស្សាហ៍បញ្ចេញតាមផ្លូវនូវសារធាតុម្យ៉ាងឈ្មោះ Pheromone ។ ដោយសារសារធាតុនោះទោះទៅដល់ទីណាក៏វាអាចត្រឡប់ទៅវិញតាមផ្លូវចាស់ដដែលរហូតទាល់តែដល់សំបុក។ នៅពេលជួបប្រឡោះមិនអាចទៅមុខបាន ពួកវាថ្ពក់ជើងនឹងដង្កៀបទៅវិញទៅមកដើម្បីទាញគ្នីគ្នាឆ្លងប្រឡោះនោះ ។ ការជញ្ជូនចំណីរបស់ស្រមោចតែងធ្វើជាក្រុម បើចំណីតូចល្មមប្រើប្រាស់កម្លាំងបីក្បាល មួយក្បាលនៅខាងក្រោយជួយលើកបង្ហើបចំណីកុំឱ្យអូសធ្ងន់ពេក មួយក្បាលទៀតនៅម្ខាងជួយសម្រួលរៀបចំផ្លូវប្រសិនបើមានអ្វីទាក់ចំណី ។ ពិតជាការសហការគ្នាប្រកបដោយអារ្យធម៌មែន !
លោកសាស្ត្រាចារ្យវីលសុន យល់ថា បើទុកជាសត្វឯទៀត ឬមនុស្សលោកត្រូវវិនាសផុតពូជអស់ ក៏ស្រមោចនៅតែមានមុខលើផែនដីដដែល អាស្រ័យដោយស្មារតីសាមគ្គីខ្ពស់ ឬនិយាយឱ្យចំអាស្រ័យដោយសភាវគតិរស់នៅជាហ្វូងដ៏ខ្លាំងរបស់វា ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ