រាជធានីភ្នំពេញ ៖ សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ជាឥស្សរជនលេចធ្លោបំផុតក្នុងឆាកនយោបាយកម្ពុជា ក្នុងរយៈកាលប្រមាណជា៧ទសវត្សរ៍កន្លងទៅ ។ សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ គឺជាតួអង្គដ៏ចម្បងបំផុតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរសម័យទំនើប រាប់ចាប់តាំងពីកម្ពុជាស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមបារាំង សម័យរុងរឿងក្រោយឯករាជ្យ ទំព័រខ្មៅងងឹតនៃរបបខ្មែរក្រហម រហូតដល់យុគសម័យសន្តិភាព ការផ្សះផ្សាជាតិ និងការបង្កើតរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅទសវត្សរ៍ទី៩០ ។ ក្រៅពីវិស័យនយោបាយ ព្រះអង្គក៏ត្រូវបានប្រជានុរាស្ត្រខ្មែរចាត់ទុកថាជា «ព្រះបិតានៃសិល្បៈជាតិ» ផងដែរ ។
ស្របពិធីគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធព្រះបរមរតនកោដ្ឋលើកទី៣ ក្នុងឆ្នាំ២០១៥នេះសូមរំឭកព្រះរាជវីរភាពរបស់ទ្រង់ក្នុងវិស័យសិល្បៈភាពយន្ត និងចម្រៀង ។
ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ទ្រង់ប្រសូតនៅរាជធានីភ្នំពេញ នាថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩២២ ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រច្បងនៃសម្តេចព្រះនរោត្តម សុរាម្រឹត និងព្រះមហាក្សត្រីស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈនារីរត្នសេរីវឌ្ឍនា ។ ព្រះអង្គបានសិក្សានៅសាលាបារាំង នៅរាជធានីភ្នំពេញហើយបន្ទាប់មកនៅវិទ្យាល័យបារាំងនាក្រុងព្រៃនគរមុននឹងត្រូវបារាំងដែលជាប្រទេសអាណានិគមលើកម្ពុជា ជ្រើសរើសឲ្យឡើងគ្រងរាជ្យ នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤១ បន្តពីព្រះបាទមុនីវង្ស ដែលចូលទិវង្គត ។ នៅពេលនោះព្រះអង្គទើបនឹងមានព្រះជន្មតែ ១៨ព្រះវស្សាប៉ុណ្ណោះ ។
ក្នុងព្រះជន្ម១០ព្រះវស្សា សម្តេចព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ប្រទានកាមេរ៉ាមួយគ្រឿងប្រភេទហ្វ៊ីល៥មីលី្លម៉ែត្រ ពណ៌ស-ខ្មៅដល់ព្រះអង្គ ក្នុងពេលនោះព្រះអង្គថតភាពយន្តឯកសារខ្លីដំបូងបង្អស់ក្នុងដំណើរកម្សាន្តរបស់ព្រះអង្គនៅក្រុងកែបជាមួយព្រះមាតា ព្រះបិតា ។ ចាប់ពីពេលនោះមកព្រះអង្គចាប់ព្រះទ័យថតភាពយន្តឯកសារជាហូរហែ ។ ក្នុងពេលនោះព្រះអង្គបានសិក្សាផ្នែកតូរ្យតន្ត្រីផងដែរ ដូចជាការលេងឧបករណ៍ព្យ៉ាណូ, ត្រុំប៉ែត, សាក់សូហ្វូន និងឧបករណ៍ដទៃទៀត រហូតដល់ទ្រង់និពន្ធបទចម្រៀងជាច្រើនបទតាមមនោសញ្ចេតនារបស់ព្រះអង្គ ។ ជាមួយគ្នានេះ ព្រះអង្គបាននិពន្ធចម្រៀងជាច្រើនបទដូចជា៖ បទ «រាត្រីដែលបានជួបភ័ក្ត្រ», «បុប្ផាវៀងចន្ទន៍», «ហ្លួងព្រះបាង», «សែនស្រឡាញ់», «ឡក់ឡឺយ», «ភ្នំពេញ», «ចូលឆ្នាំ», «ដំអូញ», «ម៉ូនីកា», «កម្មប្អូនពុំបានដូចចិន្តា», «កម្មបងពុំបានដូចចិន្តា», «ទីកែប», «ព្រៃប្រសិទ្ធិ», «កែវស្នេហា», «ភ្នំគូលែន», «ក្លិនផ្ការសាយ», «ស្នេហាពុំមានសង្ឃឹម», «សកវាទ៍», «គោថាវរី» និងបទ «សែនស្តាយ»ជាដើម ។
យ៉ាងណាមិញក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋព្រះអង្គតែងតែនាំយកនូវសិល្បៈនៃជាតិយើងបង្ហាញប្រទេសទាំងនោះដូចជា ខ្សែភាពយន្ត, វង់តន្ត្រីព្រះរាជទ្រព្យ និងវង់តន្ត្រីយោធាភិរម្យ ដែលមានលោកស៊ីន ស៊ីសាមុត, អ្នកម្នាងសៀង ឌី, អ្នកស្រីម៉ៅ សាវ៉េតជាអ្នកចម្រៀងនៃវង់នេះ។
ក្រោយពេលកម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យពេញបរិបូរណ៍ពីបារាំង សង្គមថ្មីមួយបានកើតឡើង គឺសង្គមរាស្ត្រនិយម ដោយមានព្រះនរោត្តមសីហនុជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៥ព្រះអង្គបញ្ជូនមន្ត្រីរាជការនៃក្រសួងឃោសនាការជាច្រើនរូបទៅសិក្សាផ្នែកភាពយន្តនៅប្រទេសបារាំង ដោយក្នុងនោះរួមមានលោករឿម សុផុន, លោកអៀវ ប៉ុណ្ណាការ, លោកសោម សំអ៊ែល, លោកហង្ស ធន់ហាក់ ជាដើម ។
នៅឆ្នាំ១៩៥៨ ក្រុមប្រតិភូដែលទៅសិក្សានៅប្រទេសបារាំងបានត្រឡប់មកមាតុភូមិកម្ពុជាវិញ ហើយពេលនោះព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ បានបង្កើតផលិតកម្ម «ខេមរៈភាពយន្ត» ដោយដាក់បញ្ចូលក្រុមប្រតិភូសិក្សានៅប្រទេសបារាំងជាសមាជិកនៃផលិតកម្មនេះ ។ នៅក្នុងគ្រានោះភាពយន្តឯកសារជាច្រើនត្រូវបានផលិតដូចជា ជីវភាពជនជាតិដើមភាគតិច នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី និងរតនគិរី, ពិធីផ្សេងៗនៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង, ពិធីសែនអ្នកតា, ពិធីមង្គលការបុរាណខ្មែរ, ស្ត្រីខ្មែរសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមជាដើម ។ រហូតដល់មកឆ្នាំ១៩៦៥ ផលិតកម្មនេះចាប់ផ្តើមបង្កើតស្នាដៃភាពយន្តប្រឌិតរបស់ខ្លួន ដោយព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ជាអ្នកដឹក នាំសម្តែង ។ ភាពយន្តទាំងនោះបានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ដូចជា៖
១-ឆ្នាំ១៩៦៥ រឿង «អប្សរា» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
២-ឆ្នាំ១៩៦៦ រឿង «ព្រះវិហារ» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
៣-ឆ្នាំ១៩៦៦ រឿង «ព្រះប្រជាកុមារ» ហ្វីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
៤-ឆ្នាំ១៩៦៧ រឿង «ព្រៃប្រសិទ្ធិ» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
៥-ឆ្នាំ១៩៦៧ រឿង «ឆាយាលើអង្គរ» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
៦-ឆ្នាំ១៩៦៨ រឿង «វាសនាអកុសល» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
៧-ឆ្នាំ១៩៦៩ រឿង «សន្ធិប្រកាស» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
៨-ឆ្នាំ១៩៦៩ រឿង «ផ្កាកុលាបនៃភ្នំបូកគោ» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
៩-ឆ្នាំ១៩៦៩ រឿង «សប្បាយក្នុងការរស់នៅ» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
១០-ឆ្នាំ១៩៧០ រឿង «ផ្គរលាន់នៅកោះកុង» ហ្វ៊ីល៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។
ក្រោមព្រះរាជតម្រិះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់លើវិស័យសិល្បៈ ព្រះអង្គតែងតែលើកទឹកចិត្តដល់ផលិតករខ្មែរដទៃទៀតឲ្យបង្កើនស្នាដៃរបស់ខ្លួន ដោយព្រះអង្គទ្រង់បង្គាប់ដល់ក្រសួងឃោសនាការជាតិ និងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម យកតម្លៃពន្ធតែ១០ភាគប៉ុណ្ណោះពីផលិតករភាពយន្តក្នុងស្រុក និងរៀបចំក្រុមការងារដើម្បីជួយកែសម្រួលភាពយន្តទាំងនោះទៀតផង ។ ព្រះអង្គក៏ស្វាគមន៍ជានិច្ចផលិតករភាពយន្តបរទេសដែលមកថតភាពយន្តនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដោយរាជរដ្ឋាភិបាលសង្គមរាស្ត្រនិយមជួយសម្រួល ដល់ទីតាំងថត, តារាសម្តែង និងកន្លែងស្នាក់នៅជាដើម ។ នៅពេលនោះក៏មានផលិតករជាច្រើនបានមកថតភាពយន្តនៅកម្ពុជាដូចជា រឿង«បក្សីឋានសួគ៌» រឿង«ដំណើរផ្សេងរបស់ឡតជីម» រឿង «អ្នកនាំសារទៅសមរភូមិ ឬ សង្គ្រាមនៅវៀតប៊ិញភូ» រឿង «ផែនការ០០៩» រឿង «ធនជ័យ» ជាដើម ។
ព្រះអង្គក៏បានកសាងរោងភាពយន្ត និងរោងមហោស្រពជាច្រើននៅទូទាំងប្រទេសដូចជា នៅរាជធានីភ្នំពេញ មានរោងមហោស្រពព្រះសុរាម្រឹត, រោងភាពយន្តរដ្ឋ«ចេនឡា» ។ នៅកំពង់ចាម មានរោងមហោស្រពព្រះសីហមុនី, នៅខេត្តសៀមរាប មានរោងមហោស្រពព្រះសីហនុ ជាដើម ។
បន្ថែមលើនេះទៀតព្រះអង្គបានរៀបចំពិធីប្រឡងប្រជែងភាពយន្តដូចជា មហោស្រពភាពយន្តនៅក្រុងកែប នាឆ្នាំ១៩៦៤ ដោយពេលនោះភាពយន្តចំនួនបីរឿងត្រូវបានទទួលពានរង្វាន់ គឺរឿង «សង្សារឧត្តមដួងចិត្ត» រឿង «ភរិយាពីរ» និងរឿង «លាហើយដួងតារា»។ ជាមួយគ្នានេះព្រះអង្គតែងតែប្រទានរង្វាន់ផ្សេងៗ ជូនផលិតករដែលផលិតភាពយន្តតាមការពិនិត្យលើរបាយការណ៍របស់ក្រសួងឃោសនាការជាតិបានដូចជា លោកអឹុម វ៉ូ ទទួលបានរង្វាន់សរសើរពីព្រះអង្គក្នុងរឿង«កោដ្ឋមួយពីរនាក់» សម្តែងដោយលោកគង់ សំអឿន និងនាងប៉ា ព្រីកា ។ លោកលី ប៊ុនយីម ទទួលបានរង្វាន់ពែងមាស និងថាសប្រាក់ក្នុងរឿង«សព្វសិទ្ធិ» សម្តែងដោយ លោកគង់ សំអឿន និងអ្នកស្រីវីរៈ តារា។ លោក ប៊ីវ ឆៃលាង ទទួលបានកាក់មាសសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តរឿង «មើលក្រោយផង» សម្តែងដោយលោកណុប ណែម និងអ្នកស្រីឌី សាវ៉េត និងរឿង «កាលណាផ្ការីក» សម្តែងដោយលោកជា យុទ្ធថន និង អ្នកស្រីសោម វណ្ណស៊ូដានី ជាដើម ។ ទន្ទឹមនឹងនេះព្រះអង្គតែងតែលើកទឹកចិត្តដល់ផលិតករ សិល្បករខ្មែរ ឲ្យតស៊ូ និងបង្កើតស្នាដៃ ផ្សេងៗដើម្បីឈានជើងចូលឆាកអន្តរជាតិក្នុងការលើកតម្លៃនៃសិល្បៈជាតិយើង ។
នៅឆ្នាំ១៩៦៨ ព្រះអង្គបានរៀបចំមហោស្រពភាពយន្តអន្តរជាតិលើកទី១ នៅប្រទេសកម្ពុជា ដោយមានការចូលរួមពីប្រទេសនៅក្នុងទី្វបអាស៊ី និងអឺរ៉ុបជាង៣០ប្រទេស ដោយមានការប្រឡងហ្វ៊ីលខ្នាតធំនិងតូច ៣៥មីលី្លម៉ែត្រ ។ នៅឆ្នាំ១៩៦៩ ព្រះអង្គក៏បានរៀបចំមហោស្រពភាពយន្តជាតិលើកទី១ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ផលិតករ សិល្បករខ្មែរ ដោយយកខ្សែភាពយន្តដែលបានផលិតពីឆ្នាំ១៩៦៨ដល់១៩៦៩ ក្នុងទំហំហ្វ៊ីល១៦មីលី្លម៉ែត្រមកចូលរួមប្រកួត ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ