ADផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

Picture

ប្រាសាទព្រះវិហារ ៖ ជាង៦០ឆ្នាំបន្ទាប់ពីកម្ពុជាឈ្នះក្តីថៃ

1 ខែ មុន

ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦២ គឺជា​កាលបរិច្ឆេទ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​កម្ពុជា និង​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ដែល​បង្ហាញ​ពី​ការ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ដ៏​តានតឹង និង​ចលនា​ជាតិនិយម​ដ៏ ខ្លាំង​ក្លាយ​រវាង​កម្ពុជា និង​ថៃ ជុំវិញ​ប្រាសាទព្រះវិហារ ។…

ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦២ គឺជា​កាលបរិច្ឆេទ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​កម្ពុជា និង​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ដែល​បង្ហាញ​ពី​ការ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ដ៏​តានតឹង និង​ចលនា​ជាតិនិយម​ដ៏ ខ្លាំង​ក្លាយ​រវាង​កម្ពុជា និង​ថៃ ជុំវិញ​ប្រាសាទព្រះវិហារ ។

យើង​ទាំងអស់​គ្នា ត្រូវ​តែ​ចង​ចាំ​ថា ថ្ងៃ​នោះ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ (ICJ) បាន​សម្រេច​គាំទ្រ​កម្ពុជា​ដោយ​បញ្ជាក់​អំពី​អធិបតេយ្យភាព​របស់​កម្ពុជា​លើ​ប្រាសាទ​ដ៏​អច្ឆរិយៈ​ដែល​បាន កសាង​ឡើង​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​១១ ដែល​ស្ថិត​នៅ​លើ​កំពូលភ្នំ​ដងរែក ។

មក​ដល់​ពេល​នេះ នៅ​ពេល​ដែល​យើង​រំលឹក​ដល់​ការ​សម្រេចចិត្ត​ដ៏​សំខាន់​នេះ​វា​មាន​សារៈសំខាន់​ណាស់ ក្នុង​ការ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​គុណ​តម្លៃ​នៃ​ការ​ខិតខំ​របស់​អ្នកដឹកនាំ ដើម្បី​ទទួល​បាន​សេចក្តីសម្រេច​លើ​កេរដំណែល​ដែល​ស្ថិតស្ថេរ​នៃ​ប្រាសាទព្រះវិហារ និង​ប្រធានបទ​ដ៏​ទូលំទូលាយ​នៃ​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌ និង​ការទូត​អន្តរជាតិ​ដែល​កម្ពុជា​អាច​សម្រេច​បាន ។

ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែល​បុព្វបុរស​កម្ពុជា​បាន​សាងសង់​ឡើង គឺជា​ទី​បុរាណ​ដ្ឋា​ន​មួយ​ដែល​ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ដល់​ព្រះ​សិវៈ​ហិណ្ឌូ ។ ទីនោះ​មិន​ត្រឹមតែ​ជា​ស្នាដៃ​ស្ថាបត្យកម្ម​ដ៏​អស្ចារ្យ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ថែម​ទាំង​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏​សម្បូរ​បែប និង​ជាប់​ទាក់ទង​គ្នា​នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ និង​តំបន់​ជុំវិញ ។ ហើយ​ទីតាំង​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​ប្រាសាទ​នៅ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​ថៃ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​វា​ក្លាយជា​ចំណុច​បង្គោល​នៃ​មោទនភាព​ជាតិ និង​បូរណភាព​ទឹកដី​សម្រាប់​ជាតិ​ទាំង​ពីរ ដូច្នេះ​ហើយ​បានជា​វា​មានការ​ប្រទាញប្រទង់​ខ្លាំង ។

ជម្លោះ​បាន​កើនឡើង​នៅ​ពាក់កណ្តាល​សតវត្ស​ទី​២០ នៅ​ពេល​ដែល​ផែនទី​សម័យ អាណានិគម​ដែល​បន្សល់​ទុក​នូវ​ភាព​ស្រពិចស្រពិល​ជា​ច្រើន នៅ​លើ​បញ្ហា​ព្រំដែន​ជា​ហេតុ​នាំ​ឱ្យ​មានការ​ទាមទារ​ទឹកដី​ដែល​មាន​ជម្លោះ ប៉ុន្តែ​ស្មារតី​នៃ​ការ​សម្រេចចិត្ត​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ នៅ​ទីក្រុង​ឡា​អេ​រ គឺជា​ជ័យ​ជំនះ​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​ក៏​សូមកុំ​ភ្លេច​ថា​នេះ​ក៏​ជា​ពេល​នៃ​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​សម្រាប់​ប្រទេស​ថៃ​ធ្វើការ​សិក្សា​ពី​ភាព​ស្មុគស្មាញ​នៃ​កេរដំណែល​អាណានិគម និង​បញ្ហា​ប្រឈម​នៃ​រដ្ឋ​ក្រោយ​អាណានិគម​ផង​ដែរ ។
សាលក្រម​របស់​តុលាការ​នេះ វា គឺជា​សក្ខីភាព​មួយ​ចំពោះ​សារៈសំខាន់​នៃ​ការ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ដោយ​សន្តិវិធី​តាម​រយៈ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ដែល​ស្រប​តាម​គោលនយោបាយ​សន្តិ​សហ​វិជ្ជមាន​ផ្អែក​លើ​ច្បាប់ និង​ការទូត​ដែល​កម្ពុជា​ប្រកាន់​យក​។

នៅ​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ដែល​ជា​ញឹកញាប់​ត្រូវ​បាន​សម្គាល់​ដោយ​ភាព​តានតឹង​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​ការ​សម្រេចចិត្ត​នេះ​បាន​គូសបញ្ជាក់​ពី​ភាព​ចាំបាច់​នៃ​ការ​ប្រកាន់ខ្ជាប់​នូវ​ដំណើរការ​តុលាការ​ជុំវិញ​ការ​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​ដោយ​យោធា ។

សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​សាលក្រម​នេះ ជា​ពេល​មួយ​នៃ​មោទនភាព​ជាតិ​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ និង​បញ្ជាក់​ជា​ថ្មី​អំពី​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌​របស់​ខ្លួន ។ សម្រាប់​ប្រទេស​ថៃ ខណៈ​ពេល​ដែល​វា​ជា​ពេល​នៃ​ការ​ខកចិត្ត​របស់​ជាតិ​វា​ក៏​ជា​គំរូ​មួយ​សម្រាប់​ការ​គោរព​ក្របខ័ណ្ឌ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ ។ សេចក្តីសម្រេច​បាន​ត្រួសត្រាយ​ផ្លូវ​សម្រាប់​កិច្ច​សន្ទនា​ប្រកបដោយ​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន ប៉ុន្តែ​ចាំបាច់​រវាង​ប្រជាជាតិ​ទាំង​ពីរ ដោយ​សង្កត់ធ្ងន់​ថា ការ​សោកស្ដាយ​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ អាច​ត្រូវ​បាន​ដោះស្រាយ​តាម​រយៈ​ការទូត និង​ការ​គោរព​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ ។

ប្រាសាទព្រះវិហារ​សព្វថ្ងៃ​មិន​ត្រឹមតែ​ជា​សម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​របស់​អង្គការ​យូ​ណេ​ស្កូ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ថែម​ទាំង​ជា​វិមាន​នៃ​ស្មារតី​នៃ​ការ​អភិរក្ស​វប្បធម៌​ដ៏​យូរអង្វែង​ផង​ដែរ របស់​កម្ពុជា ។ ប្រាសាទ​នេះ​ជា​ការ​រំលឹក​ដ៏​រស់​រវើក​នៃ​អតីតកាល​ដ៏​រុងរឿង​របស់​តំបន់​នេះ​ដោយ​ទាក់ទាញ​អ្នកទេសចរ​មក​ពី​ជុំវិញ​ពិភពលោក ដែល​ភ្ញាក់ផ្អើល​ជាមួយនឹង​ចម្លាក់​ដ៏​ស្មុគស្មាញ និង​ទេសភាព​ដ៏​អស្ចារ្យ​របស់​វា ។

ទោះជា​យ៉ាងណា កេរដំណែល​ប្រាសាទព្រះវិហារ​មិនមែន​គ្មាន​បញ្ហា​ប្រឈម​ជា​បន្តបន្ទាប់​នោះ​ទេ ។ វា គឺជា​ចំណុច​ដ៏​រសើប ដែល​បង្ហាញ​ពី​ភាព​ផុយ​ស្រួយ​នៃ​សន្តិភាព និង​សារៈសំខាន់​នៃ ការ​ចូលរួម​ការទូត​ប្រកបដោយ​និរន្តរភាព ។ មេរៀន​នៃ​ឆ្នាំ ១៩៦២ នៅ​តែ​ជាប់​ទាក់ទង​ជាមួយនឹង​ការ​គោរព​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ការ​យល់​ដឹង​អំពី​វប្បធម៌ និង​ការ​ប្រកាន់ខ្ជាប់​នូវ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ ។ ប្រាសាទព្រះវិហារ​ជា​ឧទាហរណ៍​ដ៏​មាន​អានុភាព​នៃ​របៀប​ដែល​តំបន់​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌​ត្រូវ​បាន​ផ្សារ​ភ្ជាប់​ជាមួយនឹង​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ និង​ទំនាក់ទំនង​អន្តរជាតិ ។ ការ​អភិរក្ស និង ការ​ទទួលស្គាល់​ទីតាំង​បែប​នេះ គឺ​មាន​សារៈសំខាន់​មិន​ត្រឹមតែ​សម្រាប់​ការ​ដឹងគុណ​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​សម្រាប់​ការ​ជំរុញ​អារម្មណ៍​នៃ​មនុស្សជាតិ​រួម​គ្នា​ផង​ដែរ ។

នៅ​ពេល​ដែល​ប្រទេស​នានា​រុករក​ភាព​ស្មុគស្មាញ​នៃ​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​នៅ​សម័យ​ទំនើប​រឿង​ប្រាសាទព្រះវិហារ គឺជា​ការ​រំលឹក​ដ៏​ក្រៀមក្រំ​នៃ​តម្លៃ​នៃ​ការ​សន្ទនា ការ​គោរព និ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ ។

សរុប​មក​វិញ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែមិថុនា​នេះ ជា​ខួប​លើក​ទី​៦២ នៃ​សេចក្តីសម្រេច​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ ដូច្នេះ​សូម​ឲ្យ​យើង​ចង់​ចាំ​ថា ប្រាសាទព្រះវិហារ​មិន​ត្រឹមតែ​ជា​ប្រាសាទ​របស់​កម្ពុជា​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​វប្បធម៌​ដ៏​សម្បូរ​បែប​នៃ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ។ ប្រាសាទ​នេះ​រំលឹក​យើង​អំពី​អំណាច​នៃ​ការ​រៀន និង​ការ​ចេះ​ចាំ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​, ការ​អោយ​តម្លៃ​នៅ​លើ​កម្លាំង នៃ​ការទូត ដើម្បី​ដោះស្រាយ និង​ភាព​ស្រស់​ស្អាត​នៃ​មរតក​ដើម្បី​បំផុសគំនិត​ក្នុង​ការ​ចង​ចាំ​ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែល​យើង​មិន​ត្រឹមតែ​គោរព​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​ជា​ការ​ស្វែងរក​សន្តិភាព និង​ការ​យល់​ដឹង​ដ៏​យូរអង្វែង នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក​យើង​ផង​ដែរ​។

ម្យ៉ាងវិញទៀត​ក្រៅពី​រំលឹក​រឿង ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ហើយ​នោះ នៅ​ក្នុង​នាម​ជា​ម្ចាស់​នូវ​រតនៈសម្បត្តិ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​នេះ​ពលរដ្ឋ​គ្រប់ គ្នា​គួរ​នាំ​គ្នា​ឧស្សាហ៍​ទៅ​លេង​ទៅ​អើត​មើល​នៅ​ទីនោះ​ផង ដើម្បី​ស្គាល់​តម្លៃពិត​ហើយ​ក៏​ដើម្បី​ផ្តល់​កម្លាំងចិត្ត​ដល់​ឆ្មាំ​ការពារ​ប្រាសាទ និង​អស់អ្នក​ដែល​កំពុង​តែ​ខិតខំ​អភិរក្ស​នៅ​ទីនោះ ។ យើង​មិន​គួរ​គប្បី​រំលឹក​តែ​ក្នុង​ចិត្ត​ហើយ​មិន​នាំ​គ្នា​ទៅ​លេង​នៅ​ទីនោះ ដោយ​ទុក​ទីនោះ​នៅ ស្ងាត់ជ្រងំ​ឡើយ ៕

អត្ថបទសរសេរ ដោយ

កែសម្រួលដោយ