យោងតាមប្រភពព័ត៌មានពី កាសែតដឹណេស្សិន ផ្សាយថ្ងៃទី២៧ កក្កដា បានឱ្យដឹងថា ក្រុមសម្ព័ន្ធភាពប្រជាជនដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលគេស្គាល់ថាជាក្រុមអាវលឿងកាលពីថ្ងៃទី ២៧ កក្កដា នោះ បានប្រមូលផ្ដុំគ្នាដើម្បីប្រឆាំងផែនការរបស់កម្ពុជា ក្នុងការគ្រប់គ្រង និងអភិរក្សជាឯកតោភាគីលើប្រាសាទព្រះវិហារដែលជារបស់ខ្មែរ និងជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ។ ការប្រមូលផ្ដុំគ្នានេះដឹកនាំដោយលោកចម្លង ស្រ៉ីមឿង ជាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់មួយរូបរបស់ក្រុមអាវលឿង ។ ការប្រមូលផ្ដុំរបស់ក្រុមអាវលឿង ធ្វើឡើងនៅបរិវេណទល់មុខការិយាល័យរបស់អង្គការយូណេស្កូក្នុងក្រុងបាងកកតាម បណ្ដោយផ្លូវ Sukhumvit ខណៈពេលដែល កិច្ចប្រជុំរបស់គណៈកម្មាធិការអចិន្ដ្រៃយ៍ បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូបាននិងកំពុងប្រព្រឹត្ដទៅនៅប្រទេសប្រេស៊ីល ។ ក្រុមអាវលឿងដែលមានភក្ដីភាពចំពោះរបបរាជានិយមសៀមបានចាត់ទុកការ ចុះប្រាសាទព្រះវិហារទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌ ពិភពលោកថាជាការរំលោភអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ ។
ក្នុងអំឡុងនៃការប្រមូលផ្ដុំនោះ លោក ចម្លងស្រ៉ីមឿង និយាយថា “អ្នកស្នេហាជាតិ ថៃហើយនិងខ្ញុំបានធ្វើការប្រមូលផ្ដុំគ្នានេះ ពីព្រោះពួកយើងមិនប្រាកដថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកអាប់ភីស៊ីត នឹងទទួលជោគជ័យក្នុងការប្រឆាំងផែនការរបស់កម្ពុជាក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រាសាទព្រះវិហារនោះទេ” ។ ក្នុងឱកាសនៃការប្រមូលផ្ដុំនេះផងដែរ ក្រុមអាវលឿងក៏បានដាក់ញត្ដិមួយច្បាប់ជូនទៅ តំណាងភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីប្រឆាំងការចុះប្រាសាទព្រះវិហារទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ ។ លោកចម្លងស្រ៉ីមឿង និយាយទៀតថា រូបលោកបានតាមដានការប្រជុំរបស់គណៈកម្មាធិការអចិន្ដ្រៃយ៍បេតិកភណ្ឌពិភពលោក លើកទី៣៤ តាំងពីថ្ងៃដំបូង ដែលរៀបចំធ្វើឡើងនាថ្ងៃទី២៥ កក្កដា ហើយលោកទទួលបានព័ត៌មានថា ផែនការរបស់កម្ពុជាចំពោះការគ្រប់គ្រងប្រាសាទព្រះវិហារគឺជារបៀបវារៈមួយនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំផងដែរ ។ ដូច្នេះហើយលោកក៏បានទទូចសុំឱ្យក្រុមរបស់លោកប្រមូលផ្ដុំគ្នា ដើម្បីដាក់សម្ពាធទៅលើអង្គការយូណេស្កូ ទោះបីជាការប្រមូលផ្ដុំនោះរំលោភបំពានច្បាប់គ្រាអាសន្នដែលកំពុងប្រើប្រាស់នៅឡើយក៏ដោយ ។
លោកនាយករដ្ឋមន្ដ្រីអាប់ភីស៊ីត វ៉េចាជីវ៉ា ថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកនឹងមិនទទួល ស្គាល់ផែនទីរបស់កម្ពុជាដែលរំពឹងថា នឹងដាក់ ជូនគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្នុងកិច្ចប្រជុំនោះ ដែលក្នុងផែនទីនោះជាការ សំរេចរបស់តុលាការយុត្ដិធម៌អន្ដរជាតិក្រុង ឡាអេ ឆ្នាំ១៩៦២ ថាប្រាសាទព្រះវិហារជារបស់ខ្មែរ ។ អ្នកវិភាគក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានមើលឃើញថា តើផែនទីរបស់កម្ពុជា ឬសៀមមួយណាត្រឹមត្រូវ? សំរាប់កម្ពុជាបានច្រានចោល ផែនទីឯកតោភាគីរបស់សៀមរួចទៅហើយ ។ ដូច្នេះបញ្ហានេះកំពុងតែខ្វែងគ្នា ១៨០អង្សាស្ដីពីបញ្ហាព្រំដែន សូម្បីតែប្រាសាទព្រះវិហាររបស់ខ្មែរសោះក៏សៀមនៅតែ ស្រែកទារមិនអៀនខ្មាសដែរ ។
- ចលនាអាវលឿងសៀមកំពុងតាំងខ្លួនជាអ្នករំលោភច្បាប់អន្ដរជាតិ
លោកឡុង សុគុណ អ្នកសិក្សារឿងក្ដី ប្រាសាទព្រះវិហារ ក្នុងសបា្ដហ៍នេះបានធ្វើការ កត់សំគាល់ និងបានលើកទឡ្ហីករណ៍ថា កាល ពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១០ កន្លងទៅ*ថ្មីៗនេះ ពួកចលនាសម្ព័ន្ធភាពប្រជាជនដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៃប្រទេសថៃ បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ អេ អេស ធីវី ថៃ សុំឱ្យរដ្ឋបាលអាប់ភីស៊ីត លុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាទាំងអស់ពាក់ព័ន្ធនឹងកម្ពុជា ។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍នោះបានប្រកាសលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ និងបែបបទការងារបច្ចេកទេស ឆ្នាំ២០០៣ ។ សាធារណៈមតិជាតិ និងអន្ដរជាតិបាន យល់ដឹងកាន់តែច្បាស់ថា ក្រុមដែលហៅថា ចលនាសម្ព័ន្ធភាពប្រជាជនដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកំពុងតែតាំងខ្លួនជាក្រុមជនអនាធិបតេយ្យប្រឆាំងនឹងច្បាប់អន្ដរជាតិដែល ធ្វើឡើងរវាងរាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងរាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ ។ ទង្វើដ៏ល្ងង់ខ្លៅរបស់ចលនា សម្ព័ន្ធភាពប្រជាជនដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិប តេយ្យបាននិងកំពុងរំលោភទៅនឹងគោលការណ៍ច្បាប់អន្ដរជាតិ និងទំនៀមទំលាប់ អន្ដរជាតិទាក់ទងទៅនឹងការអនុវត្ដនៃសន្ធិសញ្ញា ឬកិច្ចព្រមព្រៀងអន្ដរជាតិ ឬពហុភាគី ដែលគោលការណ៍ទាំងអស់នោះមានចែង នៅក្នុងអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយ៉េន ស្ដីពីនីតិសន្ធិ សញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៩ ។
ការរំលោភច្បាប់អន្ដរជាតិដោយក្រុមចលនាសម្ព័ន្ធភាពប្រជាជនដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ បាននិងកំពុងធ្វើឱ្យប្រទេសថៃខ្លួន ឯងក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋបាលអាប់ភីស៊ីត បាត់បង់នូវកិត្យានុភាពមុខមាត់ និងជំនឿទុកចិត្ដពីសហគមន៍អន្ដរជាតិទាំងមូល ហើយបើសិនរដ្ឋជាភាគីមួយក្នុងសន្ធិសញ្ញា ឬអនុសញ្ញា ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យលុបចោលស្រេចតែចិត្ដនោះ វានឹងធ្វើឱ្យមានភាពអនាធិបតេយ្យ ក្នុងទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិ ក៏ដូចជាបំផ្លាញ ស្ថិរភាព និងសន្ដិសុខ ពិសេសសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងរបៀបរបបក្នុងពិភពលោកយើងនេះតែម្ដង ។ ស្ថិរភាព សន្ដិសុខ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់ពិភពលោក ត្រូវបានថែរក្សាការពារដោយធម្មនុញ្ញ សហប្រជាជាតិ និងគោលការណ៍នៃច្បាប់ អន្ដរជាតិនាសម័យទំនើបយើងនេះ ។ ដូច្នេះចលនាសម្ព័ន្ធភាពប្រជាជនដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមិនអាចដើរតាមគន្លងនៃអំណាច ហ្វាស៊ីស និងណាស៊ីស ឬធ្វើតាមហ៊ីទ្លែ និងមូសូលីនី ដែលលុបចោលសន្ធិសញ្ញាក្រុង វែកសៃ ឆ្នាំ១៩១៩ ហើយក្រោយមកបើកការវាយលុកលើបណ្ដាប្រទេសដទៃទៀតក្នុងពិភពលោក ។
អំពើនៃការលុបចោលនៃកិច្ចព្រមព្រៀង អន្ដរជាតិធ្វើឡើងរវាងប្រទេសទាំងពីរ មិនមែនប៉ះពាល់តែលើទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិធម្មតាប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏នឹងប៉ះពាល់ដល់គ្រប់វិស័យផ្សេងៗទៀតនៃកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការ និងការអភិវឌ្ឍន៍រវាងប្រទេសទាំងពីរពិសេស ផលប្រយោជន៍ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ គឺសន្ដិសុខ ការអភិវឌ្ឍន៍ និងជីវភាពល្អប្រសើររបស់ប្រជាជន ។ ចំពោះផែនទីអន្ដរជាតិឆ្នាំ១៩០៨ គឺជាកេរមរតកអន្ដរជាតិដែលបានកសាងឡើង មានអាយុជាង១០០ឆ្នាំ និងបន្សល់ទុកដោយ ព្រះមហាក្សត្រសៀម ជូឡាឡុងកន និងរដ្ឋាភិបាលបារាំង ក្នុងនាមជាអ្នកអាណាព្យាបាល លើបីប្រទេស កម្ពុជា ថៃ និងឡាវ ដែលបានកើតចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងអន្ដរជាតិឆ្នាំ ១៩០៤ និង១៩០៧ ។ ផែនទីអន្ដរជាតិ ឆ្នាំ១៩០៨ មាន១១ផ្ទាំងគ្របដណ្ដប់លើបី ប្រទេសកម្ពុជា ថៃ និងឡាវ ។ ដូច្នេះបើសិនក្រុមវង្វេងប្រវត្ដិសាស្ដ្រស្នើ សុំឱ្យរដ្ឋបាលអាប់ភីស៊ីតលុបចោលផែនទីឆ្នាំ ១៩០៨ គឺមានន័យថាលុបចោលនូវខ្សែព្រំដែនអន្ដរជាតិរវាងបីប្រទេស ។ បើដូច្នោះ ភាពអស្ថិរភាព និងអសន្ដិសុខនឹងកើតឡើង ក្នុងតំបន់ និងពិភពលោកដែលប៉ះពាល់យ៉ាង ធ្ងន់ធ្ងរដល់ធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ និងគោលការណ៍នៃច្បាប់អន្ដរជាតិ ។
មុននេះនៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១០ ថ្មីៗនេះ ថេម៉ុនទ្រី ដែលជាអ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្រវង្វេងទិសថៃ បានថ្លែងតាមទូរទស្សន៍ អេ អេស ធីវី ថៃ ថាខ្លួនក្នុងឋានៈជាប្រធានគណៈប្រតិភូថៃនឹងធ្វើដំណើទៅប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ដើម្បីដាក់លិខិតតវ៉ាប្រឆាំង នឹងយូណេស្កូលើ៣ចំណុច ដោយសុំឱ្យយូណេ ស្កូបង្កើតគណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតលើគណៈ កម្មការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក លើករណីការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌ ពិភពលោក សុំឱ្យយូណេស្កូធ្វើលិខិតសុំទោស ប្រជាជនថៃដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងអង្គការ ដែលនៅក្រោមអង្គការយូណេស្កូបាន ដែលបណ្ដាលឱ្យកើតមានជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរ និងសុំឱ្យយូណេស្កូប្រើប្រាស់អំណាចអគ្គនាយកលុបចោលនូវរបៀបវារៈប្រាសាទព្រះ វិហារពីកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំលើកទី៣៤ នៅប្រទេសប្រេស៊ីលខាងមុខនេះ និងចេញបញ្ជា ឱ្យដកការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារចេញពី បញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកជាបន្ទាន់។ សាធារណមតិជាតិ និងអន្ដរជាតិបាន យល់ឃើញថា ការលើកឡើងរបស់ថេម៉ុនទ្រី បាននិងកំពុងវង្វេងទិសមិនស្គាល់ប្រវត្ដិ សាស្ដ្រថៃច្បាស់លាស់ បាននិងកំពុងតាំងខ្លួនជាជនអនាធិបតេយ្យមិនគោរពនូវគោលការណ៍នៃច្បាប់អន្ដរជាតិ និងរបៀបរបប ពិភពលោកក្រោមធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ ក្នុងឋានៈជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងសង្គមស៊ីវីល័យមួយ ។
គណៈកម្មការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដែលមានប្រទេស២១ ជាសមាជិកអចិន្ដ្រៃយ៍ បានបំពេញការងារដោយការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់លើការងារវប្បធម៌ក្នុងបុព្វហេតុដើម្បី កិច្ចអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍បេតិកភណ្ឌពិភពលោក ប្រកបដោយចីរភាពឱ្យមាននិរន្ដរភាព ដើម្បីរក្សាទុកជាសម្បត្ដិសំរាប់មនុស្សជាតិ ទាំងអស់គ្នា ដោយគោរពតាមគោលការណ៍ នៃអង្គការយូណេស្កូ ដើម្បីរក្សាមិត្ដភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការល្អក្នុងទិសដៅដើម្បី កសាងវប្បធម៌ដើម្បីសន្ដិភាព ។ ការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារខ្មែរ មិនត្រឹមតែធ្វើឡើងដោយគ្មានការភ័ន្ដច្រឡំ ប៉ុន្ដែថែមទាំង មានលក្ខណៈច្បាស់លាស់ឥតងាករេដែលផ្អែកតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យបច្ចេកទេសវប្បធម៌ ឥតលាយឡំជាមួយទិដ្ឋភាពព្រំដែន ដូចដែលពួកអ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្រវង្វេងទិសថៃរូបនេះលើកឡើងឡើយ ។ ការសម្រេចដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារចូល ជាសម្បត្ដិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើការវាយតម្លៃសុក្រឹតត្រឹមត្រូវបំផុតរបស់ក្រុមអ្នកជំនាញរបស់ ក្រុមប្រឹក្សាអន្ដរជាតិវាយតម្លៃប្រាង្គប្រាសាទ និងរមណីយដ្ឋាន ដែលជាអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយអមនឹងគណៈកម្មាធិការបេតិក ភណ្ឌពិភពលោក ដែលទទួលខុសត្រូវនៅ ក្នុងការវាយតម្លៃសំណើសម្រាប់ការចុះបញ្ជីសម្បត្ដិវប្បធម៌ ។ ស្របតាមគោលការណ៍ ប្រតិបត្ដិការសម្រាប់ការអនុវត្ដតាមអនុសញ្ញាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ក្រុមប្រឹក្សា វាយតម្លៃប្រាង្គប្រាសាទ និងរមណីយដ្ឋាន បានបំពេញការវាយតម្លៃដែលមានគោលដៅ តឹងរ៉ឹង និងប្រកបដោយលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ដ្រ ស្របតាមកំរិតវិជ្ជាជីវៈ។
ដោយឡែកចំពោះប្រាសាទព្រះវិហារខ្មែរ ក្រុមប្រឹក្សានេះបានបង្ហាញថា ជារមណីយដ្ឋានមានតម្លៃសាកលលេចធ្លោ ។ ហើយថា ទ្រព្យសម្បត្ដិនេះ រក្សាបាននូវលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ (១) (២) និង (៣)។ ចំពោះលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ (១) ៖ ប្រាសាទព្រះវិហារ គឺជាស្នាដៃឯកដ៏ល្បីល្បាញរបស់ ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ។ គឺជា “ភាពល្អឥតខ្ចោះ” ទាំងគម្រោងប្លង់ ទាំងរចនាក្បាច់តាក់តែង ។ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ(២) ព្រះវិហារបង្ហាញឱ្យឃើញនូវទំនាក់ទំនងទៅវិញទៅមកដ៏មាន សារសំខាន់ក្នុងតម្លៃមនុស្ស និងការអភិវឌ្ឍន៍ ក្នុងសិល្បៈស្ថាបត្យកម្ម និងប្លង់ទេសភាព ។ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ(៣) ការរួមផ្សំខាងស្ថាបត្យកម្ម មានលក្ខណៈពិសេសក្នុងការតំណាង របស់ខ្លួនតាមរេខាគណិតវិទ្យាខាងព្រះពុទ្ធ សាសនា ។ ទីតាំងនៃប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិត នៅលើរមណីយដ្ឋានថ្មលយដែលមានលក្ខណៈគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ពិសេស ។ ជណ្ដើរបុរាណ និងផ្លូវចូលជាប្រវត្ដិសាស្ដ្រដែលនៅមានរហូតជាងរាប់ពាន់ឆ្នាំបង្ហាញនូវចំណេះ ដឹងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ។ រចនាសម្ព័ន្ធទាំងមូលបង្ហាញនូវចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃស្ថានភាពដ៏ មានសារសំខាន់ក្នុងប្រវត្ដិមនុស្ស ។ ដូច្នេះហើយក្រុមប្រឹក្សានេះ បានផ្ដល់អនុសាសន៍ថា រមណីយដ្ឋានប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវដាក់ចូល ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៃអង្គការយូណេស្កូ ។
កិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំលើកទី៣១ នៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅក្រៃឆឺច ប្រទេសណូវែលហ្សេឡង់ បានទទួលស្គាល់ថា រមណីយដ្ឋានជាទីសក្ការៈនៃប្រាសាទព្រះវិហារ មានតម្លៃសាកលលេចធ្លោ និងមានសារសំខាន់ជាអន្ដរជាតិសម្បើមក្រោម លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ(១) (២) និង(៣) ហើយ ឯកភាពជាគោលការណ៍ថា នឹងត្រូវចុះក្នុង បញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ។ រហូតដល់ថ្ងៃ ទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ ក្នុងសម័យប្រជុំ ប្រចាំឆ្នាំលើកទី៣២ នៅទីក្រុងកេបិច ប្រទេសកាណាដា រមណីយដ្ឋានប្រាសាទព្រះវិហារ ត្រូវបានគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ប្រកាសជាឯកច្ឆ័ន្ទដាក់ក្នុងបញ្ជី បេតិកភណ្ឌពិភពលោក ។ ដូច្នេះគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភព លោកដែលមានប្រទេសចំនួន២១ ជាសមាជិក បានបំពេញការងារដោយទទួលខុសត្រូវ ខ្ពស់បំផុត ក្នុងកិច្ចការវប្បធម៌ គឺកិច្ចអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៃសម្បត្ដិ មនុស្សជាតិ ស្របតាមស្មារតីនៃអនុសញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧២ ដែលគ្មានហេតុផលណាមួយត្រូវអនុវត្ដតាមគំនិតល្ងីល្ងើ វង្វេងប្រវត្ដិសាស្ដ្រ និងមិនយល់ដឹងអំពីគោលការណ៍ច្បាប់ និងនីតិវិធីច្បាប់អន្ដរជាតិរបស់ថេម៉ុនទ្រីនោះបានឡើយ ។ ដូច្នេះហើយគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនឹងគ្មានហេតុផលដែលនឹងត្រូវពិចារណាលើសំណើជំទាស់របស់ថៃឡើយ អាស្រ័យដោយប្រទេសកម្ពុជាបានបំពេញ តាមលក្ខខណ្ឌតម្រូវគ្រប់ចំណុចនៃគណៈកម្មា ធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ។ ត្រង់ចំណុចនេះ ថៃនឹងទទួលបរាជ័យដោយក្ដីអាម៉ាស់ ។
បុព្វហេតុបណ្ដាលឱ្យមានជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងថៃតាមរបៀបគិតដោយអ្នកជំនាញប្រវត្ដិសាស្ដ្រវង្វេងទិសរូបនេះ បាន ធ្វើឱ្យសាធារណៈមតិជាតិ និងអន្ដរជាតិ មើលឃើញកាន់តែច្បាស់នូវមហិច្ឆតាដ៏ល្ងង់ខ្លៅ របស់ជនជ្រុលនិយមមួយនេះ ឬអ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្រ និងអ្នកនយោបាយមួយក្ដាប់តូចទៀត ដែលចិញ្ចឹមចិត្ដប្រឆាំងនឹងកិច្ចអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៃប្រាសាទព្រះវិហារជាសម្បត្ដិមនុស្សជាតិ ។ ក៏ប៉ុន្ដែអាស្រ័យដោយអ្នកនយោបាយជ្រុលនិយម ថៃខ្លះ បានលួចគូសផែនទីសម្ងាត់ជាឯកតោភាគី ដែលត្រូវបានគេមើលឃើញក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ ដើម្បីចិញ្ចឹមចិត្ដឈ្លានពានចូលកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា គឺជាបុព្វហេតុនៃជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងថៃ ហើយបានលើកបញ្ហាព្រំដែនធ្វើលេស ដើម្បីបង្វែរការយកចិត្ដទុកដាក់ពីវិបត្ដិនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន ហើយទំលាក់ផលវិបាកមកលើកម្ពុជា ។ កម្ពុជា និងថៃគ្មានហេតុផលណាមួយ ដែលត្រូវមានជម្លោះជាមួយគ្នាឡើយ ខណៈ ពេលដែលប្រទេសទាំងពីរមានខ្សែព្រំដែន អន្ដរជាតិមួយច្បាស់លាស់ និងស្ថាពរដោយផ្អែកលើផែនទីឆ្នាំ១៩០៨ បន្ថែមលើចំណងទាក់ទងគ្នាស្រាប់ខាងវប្បធម៌ សាសនា ភាសា និងទំនៀមទម្លាប់ ពិសេសផល ប្រយោជន៍នៅក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការលើ វិស័យសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ និងសន្ដិសុខ កាន់តែមានសារសំខាន់សម្រាប់ ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរដែលប្រាថ្នាចង់រួមរស់ក្នុងសន្ដិភាពនិងការអភិវឌ្ឍន៍ ប្រសើរជាងបំផុសគំនិតជាតិនិយមជ្រុល ហើយនាំគ្នាធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅរកសង្គ្រាមមួយដែលគ្មានទីបញ្ចប់ ។ ដូច្នេះដំណើរការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារគឺមិនអាចដកថយបានឡើយ អាស្រ័យដោយប្រទេសកម្ពុជាបានអនុវត្ដតាមគោលការណ៍ និងលក្ខខណ្ឌតម្រូវនៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៃអង្គការយូណេស្កូ ។ ការស្រមើលស្រមៃរបស់ចលនាអាវលឿងសៀមបានត្រឹមបំផ្លាញមុខមាត់ជាតិសាសន៍ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ