រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានមួយនៅថ្ងៃទី១៦ មីនា កន្លងទៅនេះ ទាក់ទិននឹងគ្រោះមហន្តរាយដោយការរញ្ជួយ និងរលកយក្សស៊ូណាមីដែលបានបណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមកលើប្រទេសជប៉ុន កាលពីថ្ងៃទី១១ មីនា កន្លងមកនេះ ។ ក្នុងមនោសញ្ចេតនានៃប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ គឺមានការរន្ធត់ក្នុងចិត្តជាពន់ពេកចំពោះការរងគ្រោះដ៏ធំធេងនៅប្រទេសជប៉ុនដែលជាកល្យាណមិត្តដ៏ល្អគ្មាន២របស់កម្ពុជា ។ ទឹកភ្នែក និងការទួញសោករបស់ប្រជាជនជប៉ុន ក៏ជាទឹកភ្នែករបស់ប្រជាជនកម្ពុជាដែរ ។
យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបានសរសេរថា ស្ថានទូតជប៉ុនបានអនុញ្ញាតឱ្យសាធារណជនចូលរួមសរសេរក្នុងសៀវភៅរំលែកទុក្ខនៅស្ថានទូតជប៉ុន ដែលមានអាសយដ្ឋានលេខ១៩៤ មហាវិថីព្រះនរោត្តម តាមពេលវេលាគឺពីថ្ងៃទី១៦ ដល់ទី១៨ មីនា និងថ្ងៃទី២១ ដល់២៣ មីនា ចាប់ពីម៉ោង១០ដល់ម៉ោង១២ និងពីម៉ោង១៤ដល់ម៉ោង១៦ ។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបន្តថា ស្ថានទូតជប៉ុនសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះប្រជាជនកម្ពុជាដែលបានចូលរួមមរណៈទុក្ខ និងសន្តានចិត្តក្នុងការផ្តល់នូវការបរិច្ចាគជាថវិកា និងផ្កាសម្រាប់ជនរងគ្រោះដោយសារគ្រោះមហន្តរាយនេះ ។ ចំនួននៃការខូចខាត ការស្លាប់ និងការរងទុក្ខ គឺមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទឹកចិត្តដ៏កក់ក្តៅ និងសប្បុរសធម៌របស់ប្រជាជនកម្ពុជាក៏ដូចជាប្រជាជាតិផ្សេងទៀតជាច្រើន ជាកម្លាំងជំរុញទឹកចិត្តប្រជាជនជប៉ុនឱ្យកសាងឡើងវិញ នូវតំបន់ដែលទទួលរងនូវការបំផ្លិចបំផ្លាញ ។ ជារួម សមានចិត្តប្រជាជនកម្ពុជា គឺជាការបួងសួងសូមឱ្យវត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិក្នុងលោកទាំងមូល ជួយដល់ប្រជាជាតិជប៉ុនឱ្យឆ្លងផុតគ្រោះអាក្រក់នេះឱ្យបានឆាប់ ហើយសង្ឃឹមថា ការនាំគ្នាជូតទឹកភ្នែកចំពោះប្រជាជាតិជប៉ុន គឺជាការបង្ហាញពីទឹកចិត្តដ៏បរិសុទ្ធមួយក្នុងនាមជាកល្យាណមិត្តដ៏ល្អបំផុតនេះ ។
- ជប៉ុនប្រើឧទ្ធម្ភាគចក្រទម្លាក់ទឹកបញ្ចុះកំដៅម៉ាស៊ីនរេអាក់ទ័រនៅរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរហ្វូគូស៊ីម៉ា
កងទ័ពជប៉ុនកាលពីព្រឹកថ្ងៃទី១៧ មីនា បានប្រើឧទ្ធម្ភាគចក្រទម្លាក់ទឹកបញ្ចុះកំដៅចង្ក្រានរេអាក់ទ័រ ដើម្បីបញ្ចៀសគ្រោះមហន្តរាយនុយក្លេអ៊ែរនៅរោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរហ្វូគូស៊ីម៉ា ដែលមានការផ្ទុះឆេះដោយសារការរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងកម្រិត៩រីស្ទ័រ បង្កឱ្យកើតមានរលកយក្សស៊ូណាមី ដែលវាយប្រហារភាគឦសានប្រទេសជប៉ុន កាលពីថ្ងៃទី១១ មីនា កន្លងមក ។ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន និងម្ចាស់រោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរនោះនិយាយថា ការបញ្ចុះកំដៅម៉ាស៊ីនរេអាក់ទ័រទី៣ និងទី៤ ជាអាទិភាពចំបងមួយ ។ ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋមន្ត្រីការពារប្រទេសជប៉ុន លោក Toshimi Kitazawa និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីណាអូតូ កាន ថ្លែងថា បានសម្រេចចិត្តរួចហើយក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិ បើទោះបីជាមានការព្រួយបារម្ភអំពីកម្មករអាចរងប៉ះពាល់ដោយវិទ្យុសកម្មក៏ដោយ ។ លោក Kitazawa ថ្លែងប្រាប់អ្នកកាសែតថា យើងមិនអាចពន្យារពេលបេសកកម្មរបស់យើងបានទេ ។
កងទ័ពជប៉ុនបានប្រើឧទ្ធម្ភាគចក្រជាច្រើនគ្រឿងទម្លាក់ទឹកលើចង្ក្រានរេអាក់ទ័រ ដើម្បីបញ្ចុះកំដៅនៅម៉ាស៊ីនរេអាក់ទ័រទី៣ ដោយហោះហើរឆ្លងកាត់៤លើក រយៈពេលជិត២០នាទី រួចទម្លាក់ទឹកសមុទ្រ៧,៥តោន ក្នុងការហោះហើរឆ្លងកាត់មួយលើក ។ លោក Kitazawa ថ្លែងថា រថយន្តកាំមីញ៉ុងដែលបំពាក់ដោយកាណុងបាញ់ទឹកពិសេស១១គ្រឿង នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់រោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរនោះ ដើម្បីបាញ់ទឹកដាក់ចង្ក្រានរេអាក់ទ័រទី៣ ។ ដោយឡែកកាលពីថ្ងៃទី១៧ មីនា ផងដែរ វិស្វករមួយក្រុមមានផែនការស្តារថាមពលនៅរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរហ្វូគូស៊ីម៉ាឡើងវិញ ដោយប្រើបណ្តាញថាមពលពីខាងក្រៅ ។
- សភាពការណ៍នៅតែគ្រោះថ្នាក់ឯមជ្ឈ មណ្ឌលនុយក្លេអ៊ែរហ្វូគូស៊ីម៉ា តែបញ្ហាវិទ្យុសកម្មចុះថយ
ប្រឈមមុខនឹងការគ្មានលទ្ធភាពបញ្ឈប់គ្រោះមហន្តរាយដែលកំពុងកើតមាននៅឯមជ្ឈមណ្ឌលនុយក្លេអ៊ែរភាគខាងជើងជប៉ុន មនុស្សប្រមាណជា១៤០.០០០នាក់ ត្រូវបង្ខំចិត្តរស់នៅជាប់តែក្នុងផ្ទះ ។ ម្យ៉ាងទៀតវាជាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលព្រះចៅអធិរាជជប៉ុន អាគីហ៊ីតូ ទ្រង់ថ្លែងទៅកាន់ប្រជាជនជប៉ុនដែលនោះបញ្ជាក់ពីទំហំធំធេងនៃគ្រោះមហន្តរាយលើកនេះ ព្រោះព្រះអង្គកម្រធ្វើអន្តរាគមន៍បែបនេះណាស់ ។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខនុយក្លេអ៊ែរជប៉ុនថា កម្រិតវិទ្យុសកម្មបានថយចុះបន្តិចម្តងៗ នៅឯមជ្ឈមណ្ឌលនុយក្លេអ៊ែរហ្វូគូស៊ីម៉ា ដាយអ៊ីជី។ កម្រិតវិទ្យុសកម្មបានធ្លាក់ចុះពី 752 MICROSTEVETRS ក្នុងមួយម៉ោងកាលពីថ្ងៃទី១៦ មីនា មកនៅត្រឹម 338 MICROSIE-VERTS នាព្រឹកថ្ងៃទី១៧ មីនា ។ នេះជាកម្រិតមួយខ្ពស់ជាងធម្មតា ក៏ប៉ុន្តែពុំមានគ្រោះថ្នាក់ឡើយ ។
វិបត្តិនុយក្លេអ៊ែរគំរាមកំហែងដល់ការបាត់បង់ការត្រួតត្រានៅជប៉ុន ។ ភ្លើងឆេះថ្មីកើតមាននៅរេអាក់ទ័រទី៤នៃមជ្ឈមណ្ឌលហ្វូគូស៊ីម៉ា ដាយអ៊ីជី ដែលរងការបំផ្លាញកាលពី៥ថ្ងៃមុន ដោយការរញ្ជួយដី និងស៊ូណាមី ។ បុគ្គលិកមជ្ឈមណ្ឌលនេះត្រូវជម្លៀសចេញពីទីតាំងរយៈពេល១ម៉ោងនាព្រឹកថ្ងៃទី១៦ មីនា មកពីកម្រិតវិទ្យុសកកម្មឡើងខ្ពស់ ។ វិទ្យុសកម្មនេះមានខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ឧទ្ធម្ភាគចក្ររបស់កងទ័ពពុំអាចហោះពីលើ ដើម្បីស្រោចទឹកលើរេអាក់ទ័រទី៣ ដែលជាការព្រួយបារម្ភរបស់អាជ្ញាធរ ។ ប៉ូលិសចង់ប្រើប្រាស់កាណុងបាញ់ទឹក ដើម្បីធ្វើឱ្យទីតាំងត្រជាក់ ។ នាយប់ថ្ងៃទី១៦ មីនា សភាពការណ៍នៅតែគ្រោះថ្នាក់ ទឹកក្នុងអាងស្តុករបស់រេអាក់ទ័រទី៤ត្រូវហួតអស់ ហើយញ៉ាំងឱ្យវិទ្យុសកម្មកាន់តែឡើងខ្ពស់ ។ និយោជិត១៨០នាក់ នៅធ្វើការក្នុងទីតាំងមានគ្រោះមហន្តរាយនៅឡើយ ។ ក្នុងតំបន់ក្បែរទីតាំងនេះ ប្រជាជនប្រមាណជា១៤០.០០០នាក់ ត្រូវស្នើឱ្យស្ថិតនៅតែក្នុងផ្ទះកុំចេញក្រៅ ។ ជាព័ត៌មានល្អមួយ ព្រោះរហូតមកទល់ពេលនេះ ខ្យល់នៅពីលើមជ្ឈមណ្ឌលហ្វូគូស៊ីម៉ា បានរុញធូលីវិទ្យុសកម្មឆ្ពោះទៅកាន់មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ហើយកម្រិតវិទ្យុសកម្មនៅក្រុងតូក្យូបានធ្លាក់មកនៅស្ទើរតែដល់កម្រិតធម្មតាវិញ ។
ក្នុងព្រះរាជសង្កថាមួយតាមទូរទស្សន៍ ព្រះចៅអធិរាជជប៉ុនទ្រង់សម្តែងព្រះរាជហឫទ័យព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះសភាពការណ៍ដែលនឹកស្មានមិនដល់ ។
- ទីក្រុងមួយទៀតរបស់ជប៉ុនរាយការណ៍ ពីមនុស្សបាត់ខ្លួន១ម៉ឺននាក់
ទីក្រុងអ៊ីស៊ីណូម៉ាគី មានប្រជាជន១៦.០០០នាក់ស្ថិតនៅក្បែរឆ្នេរសមុទ្ររងការបំផ្លាញខ្ទេចដោយរលកយក្សស៊ូណាមី។ ទីក្រុងនោះជាទីក្រុងទី២ ដែលរាយការណ៍ពីមនុស្សបាត់ខ្លួន១០.០០០នាក់។ បន្ទាប់ពីទីក្រុងមីណាមី សាន់រីគូ ទីក្រុងអ៊ីស៊ីណូម៉ាគី ជាទីក្រុងទី២ស្ថិតនៅជាប់ឆ្នេរសមុទ្រជំរឿនឃើញអ្នកបាត់ខ្លួន១០.០០០នាក់ក្នុងចំណោមប្រជាជន១៦.០០០នាក់របស់ក្រុងនេះមុនពេលមានគ្រោះមហន្តរាយ។ ទីក្រុងមីណាមី សាន់រីគូ និងទីក្រុងអ៊ីស៊ីណូម៉ាគី ស្ថិតក្នុងតំបន់មីយ៉ាហ្ស៊ី ជាខេត្តមួយនៅភាគខាងកើតប្រទេសដែលមានមនុស្សស្លាប់ច្រើនបំផុត។
យោងតាមតុល្យការចុងក្រោយរបស់ប៉ូលិសជប៉ុនថា ការរញ្ជួយដី និងស៊ូណាមីបណ្តាលឱ្យចំនួនមនុស្សស្លាប់ដែលជំរឿនឃើញឡើងដល់៥.១៧៨នាក់ ហើយមនុស្ស២.២៨២នាក់រងរបួស។ អាជ្ញាធរគិតថា ចំនួនអ្នកស្លាប់នឹងមានលើសពី១០.០០០នាក់បើគិតពីចំនួនអ្នកបាត់ខ្លួន។ នៅទីក្រុងតូក្យូដោយសារខ្លាចវិទ្យុសកម្មហាងទំនិញ បារឬភោជនីយដ្ឋានទាំងឡាយដែលតាមធម្មតាមានមនុស្សច្រើនកុះករបែរជាស្ងាត់ជ្រងំ។ សាលារៀនជាច្រើនត្រូវបិទទ្វាររួចបណ្តាសហគ្រាសទុកឱ្យបណ្តានិយោជិតរបស់ខ្លួនស្ថិតនៅផ្ទះ។ ការគំរាមកំហែងដោយគ្រោះមហន្តរាយនុយក្លេអ៊ែរដែលប្រភពស្ថិតនៅចំងាយ២៥០គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងតូក្យូធ្វើឱ្យសង្កាត់មួយចំនួននៃរដ្ឋធានីជប៉ុនដែលមានប្រជាជនជាង៣០លាននាក់ប្រែក្លាយទៅជាតំបន់ស្ងាត់។ អ្នកក្រុងតូក្យូមួយចំនួនបាននាំគ្នាចាកចេញពីរាជធានី។ គេសង្កេតឃើញមនុស្សបន្តកន្ទុយគ្នានៅព្រលានយន្តហោះចាំទិញសំបុត្រយន្តហោះ។ មនុស្សដទៃៗទៀតទិញរបស់របរស្តុកទុកក្នុងផ្ទះ ហើយសំងំមិនចេញទៅណា។
លោកកាហ្ស៊ុយស៊ី អារីសាវ៉ា អ្នករត់តាក់ស៊ីម្នាក់ដែលនៅរង់ចាំម៉ូយចាប់តាំងពីជាងមួយម៉ោងមកហើយក្បែរអគារខ្ពស់មួយនិយាយថា ចូរមើលចុះពុំមានរថយន្តរត់ចុះឡើងច្រើនដូចកាលពីមុនឡើយ។ ប្រទេសបារាំងបានសំរេចចិត្តធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍និស្សិត និងសាស្រាចារ្យ ព្រមទាំងអ្នកស្រាវជ្រាវទាំងអស់របស់ខ្លួនដែលមានវត្តមាននៅប្រទេសជប៉ុនដែលមានសរុបប្រមាណជា៦០០នាក់។ សហគ្រាសអាមេរិកផលិតថ្នាំអ៊ីយ៉ូឌៀរដឺប៉ូតាស៊ីយ៉ូមគឺសហគ្រាស ANBEX កំពុងតែអស់ថ្នាំនេះពីឃ្លាំងស្តុកមកពីសេចក្តីត្រូវការខ្ពស់បណ្តាលមកពីគ្រោះថ្នាក់នុយក្លេអ៊ែរនៅជប៉ុន។ ការទិញថ្នាំនេះខ្លាំងបំផុត ពិសេសនៅតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយក៏មានសេចក្តីត្រូវការខ្ពស់ពីជប៉ុន កូរ៉េ និងជាទូទៅនៅអាស៊ី ។
- ចំនួនអ្នកស្លាប់កើនឡើងជាង៥ពាន់នាក់ និងបាត់ខ្លួនយ៉ាងតិច៩ពាន់នាក់នៅជប៉ុន
តាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី១៧ មីនា បានចុះផ្សាយដោយយោងលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ NHK របស់ជប៉ុនថា ចំនួនអ្នកស្លាប់បាត់បង់ជីវិតជាចុងក្រោយពីហេតុការណ៍រញ្ជួយដី និងស៊ូណាមីដ៏ខ្លាំងក្លានៅភាគឦសានប្រទេសជប៉ុន បានកើនឡើងដល់៥.១៧៨នាក់ និងយ៉ាងតិច៩.០០០នាក់បាត់ខ្លួន រួមទាំងរងរបួស២.២៨៥នាក់ ។ ដោយឡែក នៅខេត្តមីយ៉ាងី តែមួយមានអ្នកស្លាប់ចំនួន២.២៤៤នាក់ និង២.៣៦២នាក់បាត់ខ្លួន ។ ចំណែកនៅខេត្តអ៊ីវ៉ាតេ មានអ្នកស្លាប់ចំនួន១.៥៤៥នាក់ និង៣.៨១៤នាក់ បាត់ខ្លួន ។ នៅខេត្តហ្វូគូឈីម៉ា មានអ្នកស្លាប់ចំនួន៥៣៣នាក់ និងបាត់ខ្លួន២.៩១៩នាក់ នៅក្រុងតូក្យូ មានអ្នកស្លាប់ចំនួន៧នាក់ និងខេត្តអ៊ីបារ៉ា គឺមាន១៩នាក់។ ក្រៅពីអ្នកស្លាប់បាត់បង់ជីវិត នៅមានប្រជាជនជាង៣៤៤.០០០នាក់ទៀតត្រូវភៀសខ្លួនទៅកាន់កន្លែងស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្នដែលមានប្រហែល២.៤០០កន្លែង ។ ចំណែកប្រជាជនរស់នៅក្បែររោងចក្រអគ្គិសនីនុយក្លេអ៊ែរ ហ្វូគូឈីម៉ា ដាយអ៊ីជី ដែលខូចខាតដោយសាររញ្ជួយដី បានជម្លៀសទៅកាន់ខេត្តនីអ៊ីង៉ាតា និងខេត្តយ៉ាម៉ាង៉ាតា ដែលនៅក្បែរគ្នាដើម្បីគេចពីគ្រោះថ្នាក់ ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បានចាប់ផ្តើមបាញ់ទឹកពីឧទ្ធម្ភាគចក្រ និងរថយន្តទៅលើចង្ក្រានរ៉េអាក់ទ័រលេខ៣ និងលេខ៤ ដើម្បីកាត់បន្ថយសីតុណ្ហភាព ។ ទោះជាយ៉ាងណារថភ្លើងដែលចេញទៅចំណតយន្តហោះណារីតា បើកសេវាកម្មជាប្រក្រតី ក្នុងអំឡុងពេលពីថ្ងៃទី១៧-២១ មីនា ។
- សមាគមដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាស (IATA) បញ្ជាក់ថា គ្រោះមហន្តរាយនេះធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទីផ្សារហោះហើរ
IATA បានបញ្ជាក់នៅក្នុងរបាយការណ៍ប្រចាំខែថា «ភាពជ្រួលច្របល់នៅប្រទេសជប៉ុន លីប៊ី និងប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងជើង នឹងធ្វើឱ្យការធ្វើដំណើរក្នុងភូមិភាគនេះធ្លាក់ចុះក្នុងរវាងខែកុម្ភៈ និងខែមីនា» ។ សមាគមដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសអន្តរជាតិ បានក្រើនរំលឹកថា ខណៈពេលទីផ្សារហោះហើរនៅជប៉ុន ប្រហែល៦-៧% នៃការធ្វើដំណើរដោយសំបុត្រយន្តហោះមានតម្លៃខ្ពស់ ព្រោះមានការរញ្ជួយដី និងស៊ូណាមី កាលពីពេលថ្មីៗកន្លងមក អាចបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកធ្វើដំណើរ ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ