រាជធានីភ្នំពេញ ៖ លោកលឹម គានហោ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម និងជាប្រធានអាជ្ញាធរទន្លេសាបមានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាទឹកជាបញ្ហាសំខាន់ណាស់ គឺជាប្រធានបទមួយសំរាប់បច្ចុប្បន្នភាពរបស់សកលលោកទាំងមូល។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានកំណត់យកថ្ងៃទី៤ មីនា ជាទិវានយោបាយទឹកសំរាប់កម្ពុជា។ លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយមមានប្រសាសន៍បែបនេះនារសៀលថ្ងៃទី២ មីនា ឆ្នាំ២០១១ ទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅទីស្តីការអាជ្ញាធរទន្លេសាបស្ថិតនៅជិតក្បាលថ្នល់ ខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីប្រារព្ធទិវានយោបាយទឹក៤មីនា។
លោករដ្ឋមន្ត្រីមានប្រសាសន៍ថា នៅសាកលលោកយើងទាំងមូលបច្ចុប្បន្នកំពុងជួបកង្វះខាតទឹក។ ដូច្នេះនៅកម្ពុជាយើងមានភ័ព្វវាសនាដោយមានទឹកបរិបូរណ៍ ដែលខុសពីបណ្តាប្រទេសមួយចំនួនដែលចោទពីបញ្ហាទឹកនេះ។
ចំពោះទឹកសាបនៅលើសកលលោកគឺមានតែ២,៨%ប៉ុណ្ណោះ នៅសល់៩៧,៥%សុទ្ធសឹងជាទឹកប្រៃ។ ដូច្នេះបរិមាណមានចំនួនតិចណាស់បើប្រៀបធៀបចំនួនប្រជាពលរដ្ឋក្នុងពិភពលោកទាំងមូល ក៏ដូចជាកំណើនប្រជាពលរដ្ឋដែលកើតជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ នេះជាបញ្ហាមួយដែលធ្វើឱ្យសកលលោកមានការព្រួយបារម្ភចំពោះចំណោទលើបញ្ហាទឹកនេះ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងពាក្យនយោបាយទឹកនេះ លោករដ្ឋមន្ត្រីធនធានទឹកបញ្ជាក់ថា គឺបានប្រើប្រាស់តាំងពីព្រះករុណា សម្តេចឪ សម្តេចតា សម្តេចតាទួត ព្រះអង្គបានប្រើពាក្យនយោបាយទឹកសំរាប់កម្ពុជា សំខាន់ណាស់ យើងអាចនិយាយបានថា ទឹកជាមាសស។ ក្រោយថ្ងៃរំដោះ៧មករា ឆ្នាំ១៩៧៩ ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន លោកបានផ្តល់អាទិភាពចំពោះបញ្ហាទឹកនេះ ដូចសម្តេចធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថា អ្វីដែលសំខាន់បំផុតគឺទឹក ផ្លូវ ភ្លើង មនុស្ស។ ដូច្នេះកត្តាទឹកនេះគឺជាកត្តាចំបងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលដឹកនាំដោយសម្តេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រី។ យើងប្តេជ្ញាអនុវត្តតាមអនុសាសន៍របស់សម្តេចតេជោ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យការដោះស្រាយទឹកនៅកម្ពុជានេះបានល្អប្រសើរ។
លោករដ្ឋមន្ត្រីបានលើកបង្ហាញការប្រើប្រាស់នយោបាយទឹកចាប់តាំងពីព្រះករុណាសម្តេចឪ សម្តេចតា សម្តេចតាទួត និងសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ការរីកចំរើនខាងវិស័យនយោបាយទឹកនេះ គឺប្រសើរបំផុតមានមោទនភាពជាតិខ្ពស់ដែលមានប្រមុខដឹកនាំរាជរដ្ឋាភិបាលរបស់យើងយកចិត្តទុកដាក់ ហើយផ្តល់អាទិភាពសំខាន់បំផុតលើការដោះស្រាយទឹក។ ទិវានយោបាយទឹក៤មីនា នេះ គឺចង់ធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ស្គាល់នូវសក្តានុពលដែលខ្លួនមាន គឺកម្ពុជាមានទឹកទន្លេមេគង្គ ទឹកទន្លេសាប ទឹកទន្លេបាសាក់ បណ្តាបឹង ស្ទឹងរបស់យើងដែលសុទ្ធជាទឹកស្អាត។ ដូច្នេះសូមយល់ដល់សក្តានុពលដែលកម្ពុជាមាន ហើយចេះប្រើប្រាស់ទឹកនេះឱ្យបានសមស្រប និងត្រឹមត្រូវជាទីបំផុត។
លោករដ្ឋមន្ត្រីអំពាវនាវដល់ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍នានា ពិសេសបណ្តាមិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងសកលលោកទាំងមូល សូមយកចិត្តទុកដាក់ជួយដល់កម្ពុជាក្នុងការពង្រីក និងគ្រប់គ្រងសក្តានុពលទឹកដែលកម្ពុជាមាន។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនមែនត្រឹមកំណត់យកថ្ងៃ៤មីនា ធ្វើជាទិវានយោបាយទឹកប៉ុណ្ណោះទេ តែរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បាននិងកំពុងធ្វើការជាប្រចាំនូវការដោះស្រាយទឹកជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ៨០ទៅ៨៥% ជាកសិករ ហើយកំពុងដោះស្រាយទឹកនេះបង្កើតទៅជាថាមពលអគ្គិសនី (វារីអគ្គិសនី)។ ទន្ទឹមនេះ ក៏កំពុងគិតគូរទៅដល់ការរក្សាឱ្យបាននូវគុណភាពទឹក ហើយដែលគុណភាពទឹកនេះពាក់ព័ន្ធទៅដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទាំងមូល។ បើសិនជាមិនបានគិតគូរដល់គុណភាពទឹកនោះទេ គឺយើងនឹងជួបមហន្តរាយទៅថ្ងៃអនាគត។
ចំពោះកម្ពុជា លោករដ្ឋមន្ត្រីបញ្ជាក់ថា បើនិយាយអំពីសក្តានុពលទឹក គឺអាចបំរើដល់វិស័យកសិកម្ម។ តួលេខឆ្នាំ២០១០ សក្តានុពលពង្រីករហូតដល់ទៅជាង១លានហិកតា។ បើធ្វើការប្រៀបធៀបសក្តានុពលទឹកគ្រប់គ្រង និងចាត់ចែងរួចមកហើយនេះ លើផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផលនៅឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលចាត់ទុកថាជាផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផលខ្ពស់បំផុតសម័យកាលមុន គឺមានជាង២លានហិកតា នោះគឺដោះស្រាយបញ្ហាទឹកបានរហូតទៅដល់៤៩,៩៥% នៃផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផល។ នៅរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ការងារដោះស្រាយទឹកនេះ ពិសេសធារាសាស្ត្រនេះតែម្តង ដោយឡែកគឺឈានទៅដល់សក្តានុពលរហូតទៅដល់២.៦៦៥.៧៨៧ហិកតា នេះផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផលទាំងប្រាំង និងវស្សា។ បើប្រៀបធៀបសក្តានុពលដែលក្រសួងធនធានទឹកបានដោះស្រាយរួចមកហើយនោះ គឺបានប្រមាណ៤២% ដូច្នេះរយៈពេលកន្លងមកនេះគឺមានការរីកចំរើនលឿន។ ដោយឡែកក្នុងឆ្នាំ២០១១ ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយមបាននិងកំពុងដំណើរការលើ៦៧ការដ្ឋាន បច្ចុប្បន្នដែលមានថវិកាសរុបប្រមាណ១២០លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។
ទាក់ទិននឹងប្រភពថវិកា ១-ថវិកាដោយរាជរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ឱ្យមានកំណើនឆ្នាំ២០១១ មាន២៤លានដុល្លារអាមេរិក សំរាប់ធ្វើការងារធនធានទឹក។ ២-ថវិកាដែលបានពីធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ក្នុងរង្វង់ជា២៥លានដុល្លារអាមេរិក។ ៣-ថវិកាដែលទទួលបានពីមូលនិធិរូបិយប័ណ្ណអន្តរជាតិប្រមាណ៦,៨៥លានដុល្លារអាមេរិក។ ៤-ថវិកាដែលបានដោយប្រទេសជប៉ុន ប្រមាណជាង១៨លានដុល្លារអាមេរិក ដោយភាគីចិនជាង៤១លានដុល្លារអាមេរិក (ជាង៤១លានដុល្លារនេះចែកគំរោងជា៣ចំណែកអនុវត្ត៣ឆ្នាំ)។ នៅមានគំរោងមួយចំនួនទៀតដូចជាធនាគារពិភពលោក ភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍បារាំង ឥឡូវដំណើរការបាន៦៧ការដ្ឋាន ស្ទើរគ្រប់ខេត្តក្រុងទាំងអស់ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលមានទឹកប្រាក់សរុបប្រមាណ១២០លានដុល្លារអាមេរិក។
ជាពិសេសនៅក្នុងអាណត្តិទី៤នេះ ក្រសួងធនធានទឹក ធ្វើអនុត្តរភាពធារាសាស្ត្រ ឥឡូវបាននិងកំពុងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព។ ដូចជាខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ការធ្វើអាងធារាសាស្ត្រ ការធ្វើធារាសាស្ត្រនៅអាងទឹកកំពង់ធំ នៅកំពីងពួយ ខេត្តបាត់ដំបង។ ក្រសួងបាននិងកំពុងត្រៀមលក្ខណៈទទួលគ្រឿងចក្រដែលផ្តល់ដោយភាគីមិត្តជប៉ុន១០១គ្រឿង នៅពេលខាងមុខ ហើយដែលមានទឹកប្រាក់ប្រមាណ១១លានដុល្លារអាមេរិក បានចែកចេញជា៥តំបន់ គឺតំបន់ទី១នៅស្នាក់ការកណ្តាលភ្នំពេញ, តំបន់ទី២នៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ ព្រះវិហារ សៀមរាប, តំបន់ទី៣នៅខេត្តតាកែវ, តំបន់ទី៤ នៅស្វាយរៀង ហើយតំបន់ទី៥នៅខេត្តបាត់ដំបង។
ជាគោលដៅជាផែនការរបស់ក្រសួងបានរៀបចំនូវការធ្វើទំនើបភាវូបនីយកម្មខាងឧតុនិយម។ បាននិងកំពុងសហការជាមួយភាគីបារាំងដើម្បីទិញប្រព័ន្ធរ៉ាដា បានកុម្ម៉ង់រួចហើយ ៦ខែទៀតនឹងចាប់ដំឡើង។ ពេលណាបានដំឡើងរួចហើយ គឺអាចដឹងបានមុននូវអ្វីៗជាបាតុភូតនៃអាកាសធាតុ។ ពេលណាមានប្រព័ន្ធរ៉ាដា ហើយអាចព្យាករណ៍ជូនប្រជាកសិករ៦ខែមុន។ កម្ពុជាសំបូរទឹកនៅរដូវវស្សា ប៉ុន្តែខ្វះទឹកនៅតំបន់មួយចំនួននៅរដូវប្រាំង ដូច្នេះយើងធ្វើយ៉ាងណាឱ្យរដូវវស្សាឱ្យមានទឹកនៅតំបន់នេះ កុំឱ្យមានជំនន់លិចភូមិឋានប្រជាពលរដ្ឋ ខូចផលដំណាំ កសិផល ទីប្រជុំជន។ ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះគឺនៅខ្វះថវិកាសំរាប់ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីដោះស្រាយវិស័យទឹកនេះ។
លោករដ្ឋមន្ត្រីលឹម គានហោ បានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋថា អ្វីដែលក្រសួងធនធានទឹកបានដោះស្រាយទឹកបានរួចហើយ សូមបងប្អូនប្រជាកសិករយកចិត្តទុកដាក់ការងារបង្កបង្កើនផល។ នេះជាសំណូមពរពិសិដ្ឋរបស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន។ សម្តេចតេជោមិនខ្លាចនឹងដោះស្រាយធ្វើធារាសាស្ត្រជូនប្រជាពលរដ្ឋទេ តែពេលមានទឹកសូមឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ធ្វើការងារបង្កបង្កើនផល៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ