រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ក្នុងឱកាសអញ្ជើញជាអធិបតីនៃទិវាវប្បធម៌ជាតិលើកទី១៣ នៅសាលសន្និសីទចតុមុខ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៣ មីនា ២០១១ នេះ សម្តេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន បានមានប្រតិកម្មខ្លាំងៗចំពោះមហិច្ឆតាអាក្រក់របស់ថៃថា ការបាញ់មកលើប្រាសាទព្រះវិហារពីសំណាក់ទាហានថៃជាង៤០០គ្រាប់កាំភ្លើងធំនោះ និងការបាញ់មកលើតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេសកម្ពុជា មិនមែនជាការផ្ទុះអាវុធដោយគ្រាន់តែខ្វែងគំនិតគ្នានោះទេ…ការពិតនេះជាសង្គ្រាម…ហើយសង្គ្រាមនេះមិនមែនត្រឹមតែឈ្លានពានទឹកដីប៉ុណ្ណោះទេ គឺឈ្លានពានដណ្តើមសម្បត្តិវប្បធម៌ថែមទៀត ដែលនេះជាមហិច្ឆតាថោកទាបក្រៅតម្រា ប្រាសចាកច្បាប់ជាតិ និងអន្តរជាតិ ។
សម្តេចបានថ្លែងថា រូបសម្តេចមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ខណៈដែលជួបសន្ទនាជាមួយលោកកូអុីជីរ៉ូ ម៉ាត់ស៊ូរ៉ា បេសកជនពិសេសរបស់អង្គការយូណេស្កូ ហើយលោកម៉ាត់ស៊ូរ៉ា ប្រាប់ថា ភាគីថៃគេទាមទារឱ្យដកប្រាសាទព្រះវិហារចេញពីបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក និងបង្អាក់ការអភិវឌ្ឍលើតំបន់ប្រាសាទដ៏ល្បីល្បាញនេះ ព្រោះការដែលធ្វើបែបនេះនាំឱ្យមានការតានតឹងទាំងនយោបាយ និងយោធារវាងកម្ពុជា-ថៃ ។ សម្តេចតេជោបានលើកឡើងថា ការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភព លោក និងការអភិវឌ្ឍប្រាសាទនេះ វាជាបុព្វសិទ្ធិរបស់កម្ពុជា ដែលជារដ្ឋអធិបតេយ្យពេញលេញ គ្មានពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រទេសថៃ មកចូលរួមហ៊ុនហាយអ្វីទេ…ហើយម្យ៉ាងទៀតប្រាសាទព្រះវិហារមានតម្លៃជាសាកលត្រូវបានអនុម័តចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ជាសម្បត្តិវប្បធម៌ពិភពលោក ដោយគណៈកម្មការរបស់អង្គការយូណេស្កូជាង១៨០ប្រទេសឯណោះ មិនមែនជាការលេងសើចសម្រាប់ថៃចង់បង្វិលតាមអំពើចិត្តនោះទេ។ សូមរំលឹកថា កាលពីឆ្នាំ១៩៥៤ថៃបានឈ្លានពានលើប្រាសាទព្រះវិហារម្តងរួចមកហើយ ប៉ុន្តែត្រូវបរាជ័យទៅវិញ ដោយសារគ្មានលក្ខណៈគតិយុត្តិគ្រប់គ្រាន់ និងចាញ់ក្តីកម្ពុជានៅតុលាការអន្តរជាតិឆ្នាំ១៩៦២ ។
សម្តេចបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ឥឡូវនេះកម្ពុជាបានត្រៀមលក្ខណៈរួចរាល់អស់ហើយ សម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍ឥណ្ឌូណេស៊ីដែលមកកាន់តំបន់ជម្លោះឆាប់ៗនេះ គឺកម្ពុជាត្រៀមកន្លែង១៤ចំណុច សម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងនោះ ដើម្បីបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ពួកគេបំពេញតួនាទីពិនិត្យមើលការខូចខាត ពិនិត្យមើលទ្រង់ទ្រាយជម្លោះ ពិនិត្យមើលអ្នកបង្ករឿង និងពិនិត្យមើលភាពគិតយុត្តិរបស់ប្រទេសភាគីជម្លោះនីមួយៗ បើទោះជាភាគីថៃមិនឆ្លើយតបទាន់ពេលវេលាក៏ដោយ ។ ចាប់ពីពេលនេះទៅ ការចរចាទ្វេភាគីផ្សេងៗ ជាមួយថៃ គឺមានតែពាណិជ្ជកម្ម-សេដ្ឋកិច្ច ទេសចរណ៍…ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែសម្រាប់ជម្លោះព្រំដែន និងការចង់លេបត្របាក់ព្រះវិហារ គឺត្រូវធ្វើឡើងមានអ្នកទី៣ចូលរួម…អាស៊ាន ឬអន្តរជាតិ…និងជាចុងក្រោយគឺត្រូវឆ្ពោះទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដើម្បីស្នើឱ្យបកស្រាយសាលក្រមស្ថាពរដែលតុលាការនេះបានសម្រេចតាំងពីឆ្នាំ១៩៦២មកនោះ ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ