ស្រុកចិត្របុរី ខេត្តក្រចេះ ៖ គណៈកម្មការអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទេសចរណ៍សត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គ រដ្ឋបាលជលផលនៃក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ និងអង្គការWWFកំពុងអនុវត្តគម្រោងស្រាវជ្រាវសាក ល្បងមួយ នៅក្នុងតំបន់អន្លង់សត្វផ្សោតកាំពីទន្លេមេគង្គ ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រថ្មីគឺ ការច្បិចយកសំណាកជាលិកាស្បែកពីសត្វផ្សោតដែលកំពុងរស់នៅក្នុងទន្លេសម្រាប់ធ្វើការវិភាគ ។ ការ សិក្សាស្រាវជ្រាវនេះគេចាប់អនុវត្តពីថ្ងៃទី២៦ មេសា រហូតដល់ដំណាច់ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១២ ហើយវានឹងផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់ៗសម្រាប់ការអភិរក្សសត្វផ្សោត នៅក្នុងទន្លេមេគង្គនៃប្រទេសកម្ពុជា និងសត្វផ្សោតដែលរស់នៅតំបន់ព្រំប្រទល់កម្ពុជា-ឡាវ។
ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយអ្នកជំនាញមកពីរដ្ឋបាលជាតិគ្រប់គ្រងសមុទ្រ និងបរិយាកាសនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវប្រមូលសំណាកជាលិកាស្បែកពីសត្វផ្សោតចំនួន៣ក្បាលដែលហែលនៅក្នុងទន្លេមេគង្គ ។ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះត្រូវធ្វើឡើងយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នបំផុតដោយអ្នកក្រុមស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលមានបទពិសោធន៍ច្រើនឆា្នំ ដូច្នេះទើបការយកសំណាកជាលិកាពីសត្វផ្សោត ដែលហែលក្នុងទឹកអាចប្រព្រឹត្តទៅបានដោយសុវត្ថិភាព និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ។ វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះជាបច្ចេកទេសស្រាវជ្រាវសត្វផ្សោតកម្រិតស្តង់ដារអន្តរជាតិ ។
លោកបណ្ឌិត Robert Pitman ប្រធានក្រុមស្រាវជ្រាវនៃរដ្ឋបាលជាតិគ្រប់គ្រងសមុទ្រ និងបរិយាកាសបាននិយាយថា «យើងប្រើកាំភ្លើងខ្យល់ ជាមួយនឹងផ្លែព្រួញពិសេស ដែលត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររចនាឡើងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនេះ ក្នុងការបាញ់សំដៅសត្វផ្សោត ដែលហែលនៅចម្ងាយប្រមាណ១៥ម៉ែត្រពីទូកអ្នកស្រាវជ្រាវ ដើម្បីច្បិចយកសំណាកជាលិកាស្បែក ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរចនាផ្លែព្រួញតូចពិសេសនេះឡើងសម្រាប់តែគោលដៅស្រាវជ្រាវដើម្បីការពារសត្វផ្សោត ហើយផ្លែព្រួញនេះមិនអាចរត់ចូលលើស្រទាប់ជាតិខ្លាញ់របស់សត្វផ្សោតបានឡើយ ។ គេត្រូវការយកសំណាកជាលិកាស្បែកចំនួនតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែវាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីផ្តល់នូវព័ត៌មានសំខាន់ៗដែលត្រូវការ» ។
ការប្រមូលសំណាកជាលិកាស្បែកពីសត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គ មានសារសំខាន់ណាស់ ដើម្បីឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចទទួលបាននូវព័ត៌មានអំពីភេទ និងលក្ខខណ្ឌបន្តពូជ អំពីចំនួន និងសកម្មភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់សត្វផ្សោត ព្រមទាំងព័ត៌មានស្តីពីកម្រិតនៃជាតិពុលនៅក្នុងសរីរាង្គរបស់វា ។ រាល់សំណាកជាលិកាស្បែកទាំងអស់ដែលត្រូវគេប្រមូលបានស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់ពីបេសុពេទ្យជំនាញសត្វផ្សោត ។ នៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃដំណើរការស្រាវជ្រាវនេះ សំណាកជាលិកាស្បែកទាំង អស់នឹងត្រូវគេបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពិសោធន៍នៅក្រៅប្រទេស សម្រាប់ការវិភាគ ។
លោកទូច ស៊ាងតាណា ប្រធានគណៈកម្មការអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទេសចរណ៍សត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គបាននិយាយថា «ព័ត៌មានដែលយើងនឹងទទួលបានពីការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃណាស់ ព្រោះវានឹងផ្តល់ឱ្យយើងនូវការយល់ដឹងមួយកាន់តែច្បាស់ថែមទៀត អំពីសត្វជានិមិត្តរូបមួយនេះ ដើម្បីកំណត់វិធានការអភិរក្សសមស្រប សម្រាប់ការពារចំនួនសត្វផ្សោតដែលនៅសេសសល់ឱ្យរួចផុតពីការឈានទៅផុតពូជ និងដើម្បីឱ្យចំនួនវាកើនឡើងវិញ»។
សត្វផ្សោតនៅក្នុងទន្លេមេគង្គត្រូវបានគេចាត់ថ្នាក់ជាប្រភេទសត្វកំពុងរងគ្រោះថ្នាក់ជិតផុតពូជនៅក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការIUCN និងក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី១ នៃអនុសញ្ញាស្តីពីការធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាអន្តរជាតិលើប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិកំពុងរងគ្រោះហៅកាត់ថា CITES ដែលសុទ្ធសឹងជាទម្រង់អន្តរជាតិខ្ពស់ជាងគេនៃការចាត់ថ្នាក់ប្រភេទសត្វកំពុងរងគ្រោះ ។ សត្វផ្សោតក៏ត្រូវបានគេដាក់បញ្ចូលក្នុងអនុក្រឹត្យនៃប្រទេសកម្ពុជា ស្តីពីការកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទធនធានជលផលកំពុងរងគ្រោះផងដែរ ។ ការប៉ាន់ប្រមាណចំនួនសត្វផ្សោតចុងក្រោយបង្អស់ធ្វើឡើងដោយអង្គការWWF បានបង្ហាញថា មានសត្វផ្សោតពេញវ័យចំនួនតិចជាង១០០ក្បាល កំពុងរស់នៅក្នុងទន្លេមេគង្គ ហើយអត្រានៃការរស់រានរបស់កូនផ្សោតរហូតមានវ័យជំទង់មានកម្រិតទាប ។ មានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់អាចបង្ហាញថាសត្វផ្សោតកំពុងរងគ្រោះថ្នាក់ឈានទៅផុតពូជ ។
លោកបណ្ឌិតណៅ ធួក អគ្គនាយកនៃរដ្ឋបាលជលផល បានមានប្រសាសន៍ថា «លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនឹងផ្តល់នូវព័ត៌មានដ៏មានតម្លៃដល់រដ្ឋបាលជលផល ដើម្បីរៀបចំវិធានការគ្រប់គ្រងសមស្របសម្រាប់អភិរក្សថនិកសត្វដ៏មានតម្លៃនេះ» ។ ការជាប់ដោយចៃដន្យនឹងមងនេសាទ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមូលហេតុចម្បងដែលបណ្តាលឱ្យសត្វផ្សោតពេញវ័យស្លាប់។ ការនេសាទដោយប្រើមងក្នុងតំបន់ទីជម្រកសំខាន់ៗរបស់សត្វផ្សោតនឹងត្រូវបានហាមឃាត់ដោយអនុក្រឹត្យដ៏ថ្មីមួយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលនឹងចូលជាធរមាននាពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយមូលហេតុនៃការងាប់ក្នុងអត្រាដ៏ខ្ពស់របស់កូនសត្វផ្សោត នៅមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់នៅឡើយ ហើយគេរំពឹងថាកិច្ចការស្រាវជ្រាវដោយប្រើវិធីសាស្ត្រថ្មីនេះ នឹងជួយផ្តល់ជាបច្ច័យ។
លោកសេង ទៀក នាយកអង្គការWWF កម្ពុជាបាននិយាយថា «យើងជឿជាក់ថា សកម្មភាពអភិរក្សដែលអនុវត្តដោយគណៈកម្មការអភិរក្សសត្វផ្សោត រដ្ឋបាលជលផល និងអង្គកា WWF នឹងផ្តល់នូវការយល់ដឹងឱ្យកាន់តែច្បាស់ថែមទៀតអំពីចំនួនសរុបនៃសត្វផ្សោត និងមូលហេតុដែលបណ្តាលឱ្យកូនផ្សោតងាប់»។
ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីសត្វផ្សោតដែលកំពុងប្រព្រឹត្តនៅនាពេលនេះ ឆ្លុះបញ្ជាំងពីការអនុវត្តសេចក្តីថ្លែងការណ៍ក្រចេះស្តីពីការអភិរក្សសត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គ ដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខារួមគ្នាកាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០១២ ដោយគណៈកម្មការអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទេសចរណ៍សត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គ រដ្ឋបាលជលផល និងអង្គការWWF បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំរយៈពេល៣ថ្ងៃនៃក្រុមអ្នកជំនាញការសត្វផ្សោតជាតិ និងអន្តរជាតិ បានបញ្ចប់ដែលកិច្ចប្រជុំបានពិភាក្សាពីសកម្មភាពអភិរក្សបន្ទាន់សម្រាប់សត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គដែលកំពុងរងគ្រោះជិតផុតពូជ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍ក្រចេះ បានដាក់បញ្ជូលនូវអនុសាសន៍សំខាន់ៗសម្រាប់ការអភិរក្សបន្ទាន់រួមមាន ការប្រើបច្ចេកវិទ្យា និងវិធីស្រាវជ្រាវថ្មីៗដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសកម្មភាពសត្វផ្សោត ចំនួន និងមូលហេតុនៃការស្លាប់របស់វា កាត់បន្ថយមកនៅកម្រិតទាប ឬលុបបំបាត់់នូវការស្លាប់របស់សត្វផ្សោតដែលបណ្តាលមកពីមងនេសាទ តាមរយៈការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់ និងការត្រួតពិនិត្យ ការលើកទឹកចិត្តប្រជាជនសហគមន៍មូលដ្ឋានឱ្យចូលរួមដោយផ្ទាល់ក្នុងសកម្មភាពអភិរក្សសត្វផ្សោត ។
អនុក្រឹត្យថ្មីមួយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគេអនុម័តកាលពីដើមឆ្នាំ២០១២ ហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់មងក្នុងជម្រកសំខាន់ៗរបស់សត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គ ក្នុងចម្ងាយ១៩០គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតក្នុងចន្លោះពីទីក្រុងក្រចេះ រហូតទៅដល់ព្រំប្រទល់ឡាវ ។
សត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គជាសត្វមួយប្រភេទស្ថិតក្នុងចំណោមសត្វជលផលកំពុងរងគ្រោះទាំងអស់ចំនួន៥៨ប្រភេទ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយត្រូវបានការពារយ៉ាងពេញលេញដោយច្បាប់របស់ប្រទេសកម្ពុជានិងឡាវ ៕
ចែករំលែកព័តមាននេះ