នយោបាយអន្ដរជាតិមានវិសាលភាពគ្របដណ្ដប់លើរដ្ឋអធិបតេយ្យ
ដោយ ៖ អប្សរា
ថ្ងៃអង្គារ ទី៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១០ ម៉ោង ១៧:១៤
អ៊ុយសុង
វេទិកាបណ្ឌិតសភាបើកចំហលើកទី៤
រាជធានីភ្នំពេញ ៖ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ដ្រី សុខ អាន បានវាយតំលៃខ្ពស់ចំពោះការរៀបចំឱ្យមានវេទិកាបណ្ឌិតសភាបើកចំហលើកទី៤ ដែលរៀបចំឡើងដោយវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិកម្ពុជា នៅសណ្ឋាគារអាំងទែរកុងទីណង់តាល់រយៈពេល២ថ្ងៃនេះថា ពិតជាមានសារប្រយោជន៍ណាស់ដល់ការសិក្សាស្វែងយល់អំពីទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិ សំដៅរួមគ្នាកសាងសន្ដិភាព ដោះស្រាយជម្លោះទាំងក្នុងក្របខណ្ឌតំបន់ និងពិភពលោក តាមរយៈការចែករំលែកចំណេះដឹង បទពិសោធន៍ និងទស្សនាទានពីសំណាក់ វាគ្មិនឆ្នើមៗជាអ្នកនយោបាយ វិទ្យាសាស្ដ្រ និងអ្នកស្រាវជ្រាវ ។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ដ្រីបានថ្លែងបែបនេះ ខណៈពេលដែលលោកបានអញ្ជើញចូល រួមនៅក្នុងពិធីបិទវេទិកាបណ្ឌិតសភាបើក ចំហនៅសណ្ឋាគារអាំងទែរកុងទីណង់តាល់ កាលពីថ្ងៃទី៦ កក្កដា ហើយលោកបានបន្ដថា នយោបាយអន្ដរជាតិមានវិសាលភាពគ្រប ដណ្ដប់លើទំនាក់ទំនងនៃបណ្ដារដ្ឋអធិបតេយ្យទាំងអស់ ក្នុងគោលបំណងស្វែងរក សន្ដិភាព ស្ថិរភាព និងវិបុលភាពជូនមនុស្សជាតិ និងពិភពលោកទាំងមូលតាមរយៈការរៀបចំសណ្ដាប់ធ្នាប់ ការពង្រឹងសន្ដិសុខការ ធានាសុវត្ថិភាព និងការទប់ស្កាត់អំពើភេរវកម្មគ្រប់រូបភាព ជាពិសេសការទប់ស្កាត់រាល់សកម្មភាពញុះញង់នាំទៅរកភ្លើងសង្គ្រាម និងវិនាសកម្ម ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ “អង្គការអន្ដរជាតិ” ដែលយើងសំដៅពិសេសទៅលើប្រភេទអង្គការប្រមូលផ្ដុំរដ្ឋអធិបតេយ្យដូចជា អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការណាតូ អាស៊ានជាដើម គឺជាប្រភេទយន្ដការ ឬតួអង្គ សំខាន់នៅក្នុងកិច្ចការអន្ដរជាតិ ។
ជាទូទៅ អង្គការអន្ដរជាតិទាំងនេះមានមុខងាររៀបចំ ចាត់ចែង គ្រប់គ្រង តាមដាន ត្រួតពិនិត្យ វាយតំលៃ និងដោះស្រាយបញ្ហាអន្ដររដ្ឋទាំង ក្នុងក្របខណ្ឌតំបន់ និងសាកលលោក ក្នុងគោលបំណងថែរក្សា ការពារ និងធានាឱ្យ បាននូវសុខសន្ដិភាព ស្ថិរភាពនយោបាយ សន្ដិសុខស្បៀង សុខុមាលភាព វិបុលភាព និងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្ដរភាព ។ យន្ដការនេះអាចដំណើរការបានល្អ ដោយឈរលើមូលដ្ឋានស្មារតីនៃច្បាប់អន្ដរជាតិនានា ដែលជាប្រព័ន្ធនៃវិធានស្ដីពីសិទ្ធិ និងសកម្មភាពរបស់រដ្ឋក្នុងការទំនាក់ទំនងអន្ដរជាតិ។លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ដ្រីបន្ដថា នៅទសវត្ស៦០ សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនបានឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅដែលបានរាលដាលមកដល់ប្រទេសកម្ពុជាអស់ជាងបីទសវត្ស និងបានផ្ដាច់ផ្ដិលជីវិតប្រជាជនស្លូតត្រង់អស់ជាច្រើនលាននាក់ ។
មូលហេតុចំបងនៃសង្គ្រាមនេះ គឺបណ្ដាលមកពីភូមិសាស្ដ្រនយោបាយ និងទំនាស់មនោគមវិជ្ជានៃប្លុកទាំងពីរ គឺសង្គមនិយម និងមូលធននិយម ។ ដោយសារទំនាស់មនោគមវិជ្ជានេះ បាននាំឱ្យមានការ បែងចែកវណ្ណៈ និងឈានដល់ចលនាតស៊ូ រំដោះជាតិ ដែលផុសចេញពីស្រទាប់ពលករ និងកសិករប្រកបដោយឆន្ទៈចង់ឱ្យមានការ ប្រែប្រួលដ៏ពុះកញ្ជ្រោល ។ ការតស៊ូនេះ បានធ្វើឡើងដោយមានកិច្ចសហការយ៉ាងស្អិត រមួតពីប្រទេសទាំងបីនៅឥណ្ឌូចិន ហើយជាទីបញ្ចប់ប្រទេសទាំងបីបានទទួលជោគជ័យ ជាស្ថាពរនៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ។ តែអកុសលនៅកម្ពុជា ជោគជ័យនេះត្រូវបានមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមប៉ុល ពត ឆក់ប្លន់អំណាច ហើយបានដឹកនាំប្រទេសទៅរកវិនាសកម្ម និងឈានដល់ការសម្លាប់រង្គាលលើប្រជាជនស្លូតត្រង់អស់ជាងបីលាននាក់ ។ ក្នុងពេលនោះ មេដឹកនាំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាមេឃាតកសម្លាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ទទួលបាននូវការគាំទ្រពីអង្គការសហប្រជា ជាតិ ។
ដោយមានការជួយឧបត្ថម្ភគាំទ្រពី ប្រទេសជាមិត្ដ ជាពិសេសប្រទេសវៀតណាម កម្ពុជាបានរំដោះខ្លួនចេញពីរបបប្រល័យពូជ សាសន៍ប៉ុល ពត នៅថ្ងៃទី៧ មករា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ហើយបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ។ រយៈពេលជាង ដប់ឆ្នាំក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គណបក្ស ប្រជាជនកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលបានដឹកនាំប្រទេស ក្នុងដំណាក់កាលមួយដ៏លំបាក ដោយកសាង ប្រទេសចេញពីចំណុចសូន្យ និងត្រូវខិតខំប្រឹង ប្រែងការពារ ទប់ស្កាត់ការវិលត្រឡប់នៃ របបពិឃាតប៉ុល ពត ផង ។ នៅពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលបានកាន់កាប់ប្រទេសស្ទើរតែទាំងស្រុង ចំណែកពួកឧទ្ទាម ដែលរួមមានខ្មែរក្រហមផងនោះ បានកាន់កាប់ទឹកដីតែមួយចំណែកតូចតាមបណ្ដោយព្រំដែន តែបែរជាត្រូវបានទទួលស្គាល់ជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់ នៅអង្គការសហប្រជាជាតិទៅវិញ ។
នៅពេលដែលនិន្នាការនយោបាយពិភពលោកបានផ្លាស់ប្ដូរ ជាពិសេសការបើកចំហ និងកំណែទំរង់របស់សហភាពសូវៀតបានចាប់ផ្ដើមនៅចុងទសវត្ស៨០ បានជះឥទ្ធិពលមក លើសភាពការណ៍ផ្ទៃក្នុងរបស់កម្ពុជា ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានចាប់ផ្ដើមធ្វើកំណែទម្រង់នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីឆ្លើយតបទៅ នឹងនិន្នាការផ្លាស់ប្ដូរនយោបាយតំបន់ និងពិភពលោក ។ សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតី តេជោ ហ៊ុន សែន ដែលពេលនោះជានាយក រដ្ឋមន្ដ្រីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា បានផ្ដួចផ្ដើមគំនិតចរចាស្វែងរកសន្ដិភាពជូន ជាតិមាតុភូមិ ក្នុងគោលបំណងធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិ និងពន្លត់ភ្លើងសង្គ្រាមដែលមាន រយៈពេលជាងបីទសវត្ស ។តាមរយៈការចរចាជាច្រើនលើក ដោយ មានការសម្របសម្រួលពីសហគមន៍អន្ដរជាតិ ភាគីទាំងអស់បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រម ព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៩១។
កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ បាននាំទៅ ដល់ការបោះឆ្នោតជាទូទៅ ក្រោមការចាត់ ចែងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលហៅ កាត់ថា អ៊ុនតាក់ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ។ បេសក កម្មរបស់ អ.ស.ប ក្នុងការនាំមកនូវសន្ដិភាព ជូនកម្ពុជា ពិតជាមិនបានទទួលជោគជ័យ ១០០ភាគរយនោះទេ ដោយហេតុថា ភាគី ខ្មែរក្រហមបានធ្វើពហិការមិនចូលរួមក្នុង ដំណើរការបោះឆ្នោត ដោយក្រុមនេះនៅតែ បន្ដជាឧទ្ទាមក្រៅច្បាប់ ។ ពេលនោះតំបន់ មួយចំនួននៅតែត្រូវរងការគំរាមកំហែងផ្នែក សន្ដិសុខ ហើយប្រទេសកម្ពុជានៅតែមាន តំបន់ត្រួតត្រាដោយពួកឧទ្ទាមខ្មែរក្រហម។ ប៉ុន្ដែដោយសារនយោបាយឈ្នះ=ឈ្នះ របស់សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន សង្គ្រាម និងជម្លោះ ក្នុងប្រទេសត្រូវបានបញ្ចប់៕
